Γιορτάζοντας το έτος Καβάφη και στο Ηράκλειο

Και μερικά από τα 'λιγότερα γνωστά' ποιήματα του δημιουργού, τα οποία όμως συγκινούν σε κάθε τους ανάγνωση.

 

Θυμήσου, Σώμα...

Σώμα, θυμήσου όχι μόνο το πόσο αγαπήθηκες,

όχι μονάχα τα κρεββάτια όπου πλάγιασες,

αλλά κ’ εκείνες τες επιθυμίες που για σένα

γυάλιζαν μες στα μάτια φανερά,

κ’ ετρέμανε μες στην φωνή — και κάποιο

τυχαίον εμπόδιο τες ματαίωσε.

Τώρα που είναι όλα πια μέσα στο παρελθόν,

μοιάζει σχεδόν και στες επιθυμίες

εκείνες σαν να δόθηκες — πώς γυάλιζαν,

θυμήσου, μες στα μάτια που σε κύτταζαν·

πώς έτρεμαν μες στην φωνή, για σε, θυμήσου, σώμα.

 

Τα Παράθυρα

Σ’ αυτές τες σκοτεινές κάμαρες, που περνώ

μέρες βαρυές, επάνω κάτω τριγυρνώ

για νάβρω τα παράθυρα.— Όταν ανοίξει

ένα παράθυρο θάναι παρηγορία.—

Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται, ή δεν μπορώ

να τάβρω. Και καλλίτερα ίσως να μην τα βρω.

Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία.

Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.

 

Όσο Mπορείς

Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,

τούτο προσπάθησε τουλάχιστον

όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις

μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,

μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.

Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την,

γυρίζοντας συχνά κ’ εκθέτοντάς την

στων σχέσεων και των συναναστροφών

την καθημερινήν ανοησία,

ώς που να γίνει σα μια ξένη φορτική.

 

Από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο του αρχείου Καβάφη

 

Λώρα, η τελευταία των Μαρξ

Ζέφη Κόλια: «Δυστυχώς σήμερα λείπουν οι διανοητές οι οποίοι θα τοποθετήσουν τα πράγματα μέσα σε φιλοσοφικά  πλαίσια αντίθετα έχουμε γεμίσει τεχνοκράτες οικονομολόγους που μιλούν αποκλειστικά για τους νόμους της αγοράς»

Συνέντευξη τον Κώστα Στοφόρο (δημοσιεύτηκε το Σάββατο 6 Ιουλίου στην εφημερίδα Δρόμος της Αριστεράς)

Από τότε, αρκετές δεκαετίες πίσω, που είχα διαβάσει το «Δικαίωμα στην τεμπελιά» του Πωλ Λαφάργκ, γύριζα διαρκώς πίσω και ανέτρεχα στις σελίδες του, γεμάτες σημειώσεις και υπογραμμίσεις. Συχνά, έκανα παραπομπές σε αυτό το βιβλιαράκι, που θεωρώ ότι μαζί με την «Καταγωγή της οικογένειας» του Ένγκελς, τα «Χειρόγραφα» και την «18^η Μπρυμαίρ» του Μαρξ, έχουν σημαδέψει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που βλέπω τα πράγματα.

Ωστόσο πάντοτε υπήρχε κάτι που με ενοχλούσε: Η αυτοκτονία του Πωλ Λαφάργκ και της Λώρας Μαρξ. Μου φαινόταν πως δεν ταίριαζε με την εικόνα που είχα σχηματίσει και τροφοδοτούσε την απαισιοδοξία μου.

Και να που εν έτει 2013, με τον τρόπο που πάντα παράξενα και απροσδόκητα συμβαίνουν τα πράγματα, έπεσα πάνω στη Λώρα Μαρξ της Ζέφης Κόλια. Επιφυλακτικός αρχικά: «Ακόμη ένα βιβλίο αναθεώρησης της ιστορίας;»

…Από τις πρώτες σελίδες ωστόσο συνειδητοποίησα πως δεν επρόκειτο καθόλου για κάτι τέτοιο, αλλά για μια προσέγγιση που ανοίγει -δεν κλείνει δρόμους. Ένα συναρπαστικό αφήγημα, πολύχρωμο που δεν του λείπει ούτε το χιούμορ. Ούτε η συγκίνηση.

Βρήκα σπαρταριστό το γράμμα του μπαμπά -Μαρξ στον υποψήφιο γαμπρό του Πωλ Λαφάργκ, που του λέει να συγκρατήσει την ορμητικότητα του και τον εγκαλεί για το γεγονός πως δεν μπορεί αν εξασφαλίσει οικονομικά την κόρη του. Όμως η συγγραφέας δεν κάνει κουτσομπολιό. Φιλοτεχνεί ένα πορτρέτο γεμάτη συμπάθεια για τους ήρωες της. Θέτει και σημαντικά ερωτήματα που αφορούν στην πορεία της αριστεράς και στη σύνδεση του προσωπικού με το πολιτικό.

Είχαμε μια πρώτη συζήτηση με τη συγγραφέα, αν και το θέμα είναι μάλλον ανεξάντλητο και θα χρειαζόμασταν αρκετές σελίδες για αν αγγίξουμε τις σημαντικές πτυχές του.

-Τι είναι αυτό που σας έκανε να γράψετε ένα μυθιστόρημα για τη Λώρα Μαρξ και τον Πωλ Λαφάργκ; Βρίσκετε να έχει ένα είδος επικαιρότητας;

Η αλήθεια είναι ότι δεν ξύπνησα ένα πρωί με τη φοβερή έμπνευση να γράψω για την ιστορία του συγκεκριμένου ζεύγους επαναστατών και την γέννηση του επιστημονικού σοσιαλισμού στην Ευρώπη. Κατά τύχη έπεσα πάνω στο συμβάν της αυτοκτονίας τους, ψάχνοντας κάτι σχετικό στο internet. Από την πρώτη στιγμή όμως αυτό το γεγονός   με άρπαξε από τα μούτρα, αγκιστρώθηκα πάνω του και ξεκίνησα να το ψάχνω όλο και πιο βαθειά. Ναι,  θα μπορούσα να πω ότι  μπορεί να θεωρηθεί επίκαιρη ιστορία με την έννοια του ενδιαφέροντος που έχει ξυπνήσει εκ νέου τα τελευταία χρόνια σε σχέση με τον μαρξισμό και τα κινήματα της αριστεράς,  λόγω της οικονομικής κρίσης.  Πάντως δεν υπήρξε σκοπιμότητα εκ μέρους μου, απλώς ανακάλυψα ένα συγκλονιστικό γεγονός το οποίο με την σειρά μου ήθελα να αφηγηθώ και σε άλλους.

-Ποια είναι τα πραγματικά και ποια τα μυθιστορηματικά στοιχεία; Δεν είναι ένα κάπως επικίνδυνο μονοπάτι η «μυθιστορηματική βιογραφία»;

Όλα τα πρόσωπα, ακόμα και το υπηρετικό προσωπικό του ζεύγους, είναι αληθινά. Επίσης όλα τα ιστορικά γεγονότα που έχουν να κάνουν με το παρελθόν τους, είναι  προϊόν επισταμένης ιστορικής έρευνας σε σχετική βιβλιογραφία. Η μυθοπλασία αφορά τις τρεις τελευταίες ημέρες τους, όπου δουλεύω τα γεγονότα σε ελεύθερη απόδοση. Επίσης  η συνάντηση με το ζεύγος Λένιν την οποία τοποθετώ μέσα σε αυτές τις ημέρες, είχε πραγματοποιηθεί κάμποσους μήνες πριν. Προσπάθησα βέβαια , ακόμα και τα ιστορικά γεγονότα να τα εντάξω μέσα στην μυθιστορηματική αφήγηση ώστε να μην είναι ξένο σώμα, και αυτό φυσικά ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι του έργου.  Εκεί έγκειται και η επικινδυνότητα που πολύ σωστά αναφέρατε, να κρατήσεις δηλαδή εκείνη την λεπτή ισορροπία ώστε μυθοπλασία και αλήθεια να μην είναι διακριτές μέσα στο συνολικό κείμενο. Το κατά πόσο τα κατάφερα, είναι στην κρίση των αναγνωστών!

-Διαβλέπω μια ξεχωριστή συμπάθεια για τον Φρίντριχ Ένγκελς. Που οφείλεται αυτή; Στις απόψεις ή στην ίδια τη ζωή του;

Αναμφίβολα ο Φρίντριχ  Ένγκελς είναι μια τεράστια και άκρως γοητευτική προσωπικότητα και έχω την  αίσθηση ότι δεν του έχει αποδοθεί η προσοχή που του αξίζει σε σχέση με τον Μαρξ. Ήταν ξεχωριστός τόσο στις απόψεις του- για παράδειγμα ήταν κατά του γάμου και υπέρμαχος των ελεύθερων σχέσεων την εποχή της Βικτωριανής Αγγλίας-όσο και στην ζωή του: Ένας εργοστασιάρχης ο οποίος  δειπνούσε με τραπεζίτες και συμμετείχε στο κυνήγι της αλεπούς, ενώ παράλληλα  οργάνωνε την Διεθνή  Ένωση Εργατών, πολεμούσε στα οδοφράγματα της Ρηνανίας και παρότι μιλούσε τουλάχιστον εννέα γλώσσες, αγάπησε αμόρφωτες εργάτριες. Πιστεύω δε ακράδαντα, ότι αν δεν υπήρχε ο Ένγκελς  ο Μαρξ δεν θα είχε γράψει το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και δεν  θα είχε καταφέρει να ολοκληρώσει Το Κεφάλαιο, αφού θα είχε συνθλιβεί από  τις οικογενειακές τραγωδίες και την ένδεια.

-Ίσως θα έπρεπε στη σημερινή κατάσταση να απαντάμε με το «Δικαίωμα στην τεμπελιά». Συμφωνείτε;

Σε μια εποχή εκτεταμένης ανεργίας ίσως μοιάζει μαύρο χιούμορ  να μιλάμε για δικαίωμα στην τεμπελιά, αλλά φανταστείτε ότι εκείνη την εποχή της πρώιμης εκβιομηχάνισης  ίσχυε το εργασιακό δωδεκάωρο για άνδρες, γυναίκες και παιδιά! Ο Πωλ Λαφάργκ έγραψε –στην αρχή σε μορφή επιφυλλίδων- αυτό το ανατρεπτικό βιβλίο στο οποίο χαρακτήριζε την εργασία την χειρότερη λαίλαπα που έπληξε ποτέ τον κόσμο, προκαλώντας  ρίγη ακόμα και στους κόλπους των μαρξιστών συντρόφων του! Δυστυχώς σήμερα λείπουν οι διανοητές οι οποίοι θα τοποθετήσουν τα πράγματα μέσα σε φιλοσοφικά  πλαίσια αντίθετα έχουμε γεμίσει τεχνοκράτες οικονομολόγους που μιλούν αποκλειστικά για τους νόμους της αγοράς.

-Πάντα με προβλημάτιζε το θέμα της αυτοχειρίας. Με πλήγωνε κάπως. Κι απάντηση δεν βρίσκω, εν τέλει. Η δική σας άποψη;

Ειλικρινά δεν έχω άποψη για το θέμα και νομίζω ότι η έρευνά του ανήκει περισσότερο στα χωράφια των ψυχαναλυτών. Για την συγκεκριμένη αυτοκτονία θα συμφωνήσω με την γνώμη που εξέφρασε ο  Ζαν Ζωρές στον επικήδειό τους, ο οποίος αν και λυπήθηκε βαθειά για το γεγονός, παραδέχθηκε ότι αυτή η χειρονομία τους έδειχνε μια μεγαλειώδη αρχοντιά που προσέγγιζε την αρχαία σοφία.  Σίγουρα, ένας άνθρωπος ο οποίος παίρνει την απόφαση να αυτοκτονήσει ενόσω είναι υγιής για να μην τον βρουν τα γηρατειά , τα οποία θα του στερήσουν τις απολαύσεις και τις χαρές της ύπαρξης και θα τον καταστήσουν βάρος στον εαυτό του και τους άλλους, εμένα μόνο σεβασμό μπορεί να μου γεννήσει. Βέβαια παραμένει πάντα ανοιχτό το θέμα της Λώρας, η οποία το ίδιο απόγευμα είχε ψωνίσει ένα καπέλο το οποίο δεν πρόλαβε να φορέσει ποτέ…

Info: Το βιβλίο της Ζέφης Κόλια κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο

Εύα Στάμου: Καινούργιο βιβλίο στα αγγλικά!

Η εξαιρετική συγγραφέας του "Εθισμού" και των "Μεσημβρινών Συνευρέσεων" , η ψυχολόγος Εύα Στάμου μας επεφύλασσε μια καινούργια αναγνωστική έκπληξη: Την κυκλοφορία του βιβλίου της Ageing and Female Identity in Midlife από τις εκδόσεις Scholar' s Press

 

Η παρουσίαση του βιβλίου στο Amazon:

How do middle aged women experience the process of growing older? Does their sense of self change during midlife? In recent years it has been argued that it is not possible to offer an adequate theory of women’s experience and self-understanding without addressing the bodily aspects of the constitution of identity in their social context. According to the ‘double standard of ageing’ hypothesis, women are not permitted to age in ways that men are; they are marginalized and ignored not only by popular culture but also by some sociologists and gerontologists. Thus, there is a need for rethinking current theory so as to ensure that midlife women become more visible. The themes explored include: body image in midlife, participants’ notions of middle age, methods women use in order to control the signs of ageing, female sexuality in midlife, life milestones, ageism. The book contributes to the current debates within social sciences by offering new data that corroborate the hypothesis of the embodied nature of female identity, and the view that ageing is experienced as a defining factor in the development of personal female identity


Σύντομο βιογραφικό από τη βιβλιονετ:
"Η Εύα Στάμου γεννήθηκε στην Αθήνα. Έζησε στη Βρετανία όπου έκανε ανώτατες σπουδές φιλοσοφίας και διδακτορική διατριβή στην ψυχολογία με θέμα τη συγκρότηση της προσωπικότητας. Εργάστηκε στην Πρότυπη Ψυχιατρική κλινική του Γιορκ και δίδαξε Ψυχιατρική Ηθική στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. Από το 2007 ζει και εργάζεται στην Αθήνα ως ψυχοθεραπεύτρια ατόμων και ζευγαριών. Έχει γράψει τα μυθιστορήματα "Ελιγμοί", 2004, "Ντεκαφεϊνέ", 2005, "Εθισμός", 2011 και τη συλλογή διηγημάτων "Μεσημβρινές συνευρέσεις", 2009."

Συνέντευξη με την Πόπη Γκερούση

-«Ψυχή σαν θάλασσα». Καθόλου τυχαίος ο τίτλος… Τι σημαίνει για σένα;

Ναι, καθόλου τυχαίος κι από την άλλη προέκυψε τόσο απόλυτα φυσικά . .                    

Πιστεύω ότι η φύση μπορεί να αποτελέσει ένα σημείο ταύτισης της ανθρώπινης προσωπικότητας ακόμη και με συμβουλευτικό ρόλο.  Η θάλασσα δε είναι ευλογημένη να συγκεντρώνει μαζί πολλές αρετές μα και να καθοδηγεί, ν’ ανακουφίζει, να καθαρίζει και πολλά άλλα.  Επιθυμούσα η ηρωίδα μου να διαθέτει μια τέτοια ψυχή μαζί με τις όποιες ανθρώπινες αδυναμίες που προφανώς συνυπάρχουν.  Στο τέλος όμως να μένει κάτι από τη δύναμη του ανθρώπινου μεγαλείου, μια ψυχή που παρομοιάζεται με θάλασσα διαθέτει πλούσιο υλικό και μπορεί να προσφέρει, άγρια και δυνατή ενάντια στα συνηθισμένα.  Όταν μια τέτοια ψυχή «κινείται» γύρω σου δε μπορεί πάρα κάτι να κερδίσεις κι ο ίδιος σαν φωτεινό στοιχείο στη ζωή σου, εξ ου και το όνομα της.

-Υπάρχουν κομμάτια από τη δική σου ζωή μέσα στο βιβλίο;

Αυτό είναι το «άγριο» κομμάτι της γραφής νομίζω, το πώς να εξισορροπήσεις την έκθεση σου μέσα από αυτά που γράφεις . .  και στο τέλος να μη σε νοιάζει κιόλας!  Δε γίνεται να μην είσαι πίσω απ’ ό,τι γράφεις, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, σημασία έχει τι θέλεις να δώσεις, γιατί γράφεις και διάφορα άλλα.  Μέσα στο «ψυχή σαν θάλασσα» σίγουρα υπάρχουν πολλά δικά μου κομμάτια κυρίως ιδεολογικού περιεχομένου και προβληματισμού.

-Μου έκανε εντύπωση που στέλνεις την ηρωίδα σου στη Κούβα. Μάλιστα περιγράφεις τη χώρα σα να τη γνωρίζεις καλά…

Είναι ένα μέρος μαγευτικό τόσο από άποψη περιβάλλοντος όσο και ιστορικού μα και λογοτεχνικού ενδιαφέροντος.  Τελείως αυτόματα προέκυψε η Κούβα σαν να μη χωρούσε καμία αμφιβολία.  Το μέρος αυτό μαγεύει και δίνει δύναμη στην ηρωίδα που μαίνεται προς πάσα κατεύθυνση προκειμένου να ξαναβρεί τον εαυτό της, τη ζωή της και τελικά, τελείως μόνη, τα βρίσκει όλα εκεί, στην Κούβα.

-Εκτός από το γράψιμο ξέρω πως αγαπάς πολύ τη μουσική. Έχεις και εκπομπή στο ραδιόφωνο για τη Jazz. Τι αγαπάς περισσότερο στη μουσική;

Έτσι είναι.  Η μουσική είναι ένα άλλο ταξίδι, μπορεί σε κάποια φάση της ζωής σου να φανεί ακόμη και σωτήρια.  Η μουσική πολλές φορές σε απελευθερώνει κι αυτό (ανάμεσα σε άλλα) μοιάζει αρκετό.

-Μένεις στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι απλώς λόγω καταγωγής ή είναι θέμα επιλογής;

Τα τελευταία χρόνια είναι συνειδητά, από επιλογή κι αυτό μου δίνει χαρά γιατί σίγουρα θέλω να κατοικώ σε νησί.  Όταν επιθυμήσω τις χάρες μιας μεγάλης πόλης θα επιδιώξω με πάθος το ταξίδι όμως θέλω να επιστρέφω στο νησί.

-Θα κυκλοφορήσει σύντομα ένα ποιητικό σου βιβλίο. Μπορείς να μας πεις δυο λόγια γι’ αυτό;

Είναι η πρώτη μου ποιητική συλλογή και να εξομολογηθώ ότι το απόλαυσα πολύ.  Ίσως επειδή έχει να κάνει με νησιά (είπαμε αδυναμίες), με παιδικότητα, με έρωτα, με φως, με νύχτα κι όλα αυτά τα συναισθήματα που σου δημιουργούν κάτι γλυκόπικρο και κάτι νοσταλγικό ακόμη και για κάτι που δεν έχει τύχει να ζήσεις.

Το μυθιστόρημα της Πόπης Γκερούση "Ψυχή σαν θάλασσα" κυκλοφορεί από την Άνεμος Εκδοτική

Ανδρέας Εμπειρίκος και Υπερρεαλισμός

Κάνοντας το 'homework' για μια από τις τελευταίες συναντήσεις της λέσχης ανάγνωσης, διάβασα το Γραπτά ή Προσωπική Μυθολογία του Ανδρέα Εμπειρίκου. Ομολογώ ότι μέσα από αυτή την ανάγνωση, η έντονη γεύση της 'αχρονικότητας του ονειρικού λόγου και του ασυνείδητου' και της 'υλικής υπόστασης του Οιδιπόδειου συμπλέγματος' (φράσεις από διαφάνειες στο eclass.sch.gr) ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για εμένα. Παραθέτω μερικές πηγές πληροφοριών που ανακάλυψα στο Διαδίκτυο, οι οποίες αναμφίβολα θα ενισχύσουν το παρθενικό ταξίδι κάθε αναγνώστη στον Υπερρεαλισμό και το έργο του συγκεκριμένου λογοτέχνη και ποιητή.

Ως λογοτέχνης ανήκει στη Γενιά του '30 και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού υπερρεαλισμού. Ο Εμπειρίκος υπήρξε εισηγητής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, καθώς και ο πρώτος που άσκησε την ψυχανάλυση στον ελληνικό χώρο, ασκώντας την ψυχαναλυτική πρακτική κατά την περίοδο 1935-1951. Χαρακτηρίζεται ως ένας από τους κατεξοχήν «οραματιστές ποιητές», κατέχοντας περίοπτη θέση στον ελληνικό λογοτεχνικό κανόνα, παρά τη δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίστηκε αρχικά το έργο του. Από το σύνολο του έργου του ξεχωρίζει η πρώτη ποιητική συλλογή του, με τίτλο Υψικάμινος, ως το πρώτο αμιγώς υπερρεαλιστικό κείμενο στην Ελλάδα, ενώ ανάμεσα στα πεζά έργα του διακρίνεται το τολμηρό ερωτογράφημα Ο Μέγας Ανατολικός, που προκάλεσε αντιδράσεις για την ελευθεροστομία και το ερωτικό περιεχόμενό του. Σημαντικό τμήμα του έργου του εκδόθηκε μετά τον θάνατό του.

Πολλές ακόμη πληροφορίες στη Wikipedia.

Ο υπερρεαλισμός ή σουρρεαλισμός, από τις γαλλικές λέξεις sur (επάνω, επί) και réalisme (ρεαλισμός, πραγματικότητα) όπου στα ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί ως «πάνω ή πέρα από την πραγματικότητα», ήταν ένα κίνημα που αναπτύχθηκε κυρίως στο χώρο της λογοτεχνίας αλλά εξελίχθηκε σε ένα ευρύτερο καλλιτεχνικό και πολιτικό ρεύμα. Άνθισε κατά κύριο λόγο στη Γαλλία των αρχών του 20ου αιώνα, κατά την περίοδο μεταξύ του πρώτου και δεύτερου παγκοσμίου πολέμου. Στη φύση του επαναστατικό κίνημα, ο υπερρεαλισμός επιδίωξε πολλές ριζοσπαστικές αλλαγές στο χώρο της τέχνης αλλά και της σκέψης γενικότερα, ασκώντας επίδραση σε μεταγενέστερες γενιές καλλιτεχνών. Τα μέλη του αντέδρασαν σε αυτό που οι ίδιοι ερμήνευαν ως μία βαθιά κρίση του Δυτικού πολιτισμού, προτείνοντας μία ευρύτερη αναθεώρηση των αξιών, σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης ζωής, στηριζόμενοι στις ψυχαναλυτικές θεωρίες του Φρόυντ και στα πολιτικά ιδεώδη του Μαρξισμού. Ως κύριο μέσο έκφρασης, τόσο στη λογοτεχνία όσο και στις εικαστικές τέχνες, προέβαλαν τον «αυτοματισμό», επιδιώκοντας τη διερεύνηση του ασυνειδήτου, την απελευθέρωση της φαντασίας «με την απουσία κάθε ελέγχου από τη λογική» και διακηρύτοντας τον απόλυτο μη κομφορμισμό. Οι καλλιτέχνες που διαμόρφωσαν το κίνημα καταγράφηκαν στο πρώτο Μανιφέστο του υπερρεαλισμού (1924) του Αντρέ Μπρετόν...

Περισσότερα εδώ: http://el.wikipedia.org/wiki/Υπερρεαλισμός



Σχετικοί σύνδεσμοι

Βικιφθέγματα και Εμπειρίκος

Διαφάνειες στο eclass.sch.gr για το έργο του Εμπειρίκου και γενικότερα για τον Υπερρεαλισμό

Η "Προσωπική Μυθολογία" του Ανδρέα Εμπειρίκου και η ψυχαναλυτική θεωρία στη λογοτεχνία από τον Μιχάλη Χρυσανθόπουλο

Ανδρέας Εμπειρίκος: περισσότερες διαφάνειες για το έργο του (άμεσο download)

Το Σπαρματσέτο του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν

Το Σάββατο 1 Ιουλίου, στα πλαίσια της μαθητικής εκδήλωσης, παρουσιάστηκε η μετάφραση από τα Αγγλικά στα Ελληνικά ενός ανέκδοτου παραμυθιού του αγαπητού παγκοσμίως Χανς Κρίστιαν Άντερσεν και τη δημιουργία ενός ηλεκτρονικού βιβλίου με την αγγλική και ελληνική εκδοχή του κειμένου αυτού.

Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για ένα άγνωστο πρωτόλειο παραμύθι του Άντερσεν, που βρέθηκε σε ένα κουτί στα Εθνικά Αρχεία της Δανίας, κοντά στο σπίτι του μεγάλου παραμυθά. Είναι μια σύντομη ιστορία («The Tallow candle») που αναφέρεται σε ένα «μοναχικό» κερί φτιαγμένο από ζωικό λίπος το οποίο μένει ρυπαρό και παραμελημένο, μέχρι να αναγνωριστεί και να αναφλεγεί η εσωτερική του ομορφιά. Το χειρόγραφο των 700 λέξεων έχει μπει στο μικροσκόπιο των ειδικών αφότου ανακαλύφθηκε τον περασμένο Οκτώβριο στα Εθνικά Αρχεία της Δανίας, στον πάτο ενός κουτιού που ανήκει σε πλούσια οικογένεια από την ιδιαίτερη πατρίδα του Άντερσεν, το Οντένσε. Η ημερομηνία συγγραφής τοποθετείται γύρω στο 1823, όταν ο Άντερσεν ήταν 18 ετών.

Πολύτιμο ρόλο στην δημιουργία του ηλεκτρονικού βιβλίου έπαιξε ο Γιάννης Φαρσάρης (ιδρυτής της Ανοικτής Βιβλιοθήκης Open Book που φιλοξενεί το νέο αυτό βιβλίο), η Στεφανία Βελδεμίρη με την μαγική ζωγραφική της και ο Κώστας Στοφόρος που επιμελήθηκε την πρώτη μετάφραση που έκανε η Χριστίνα Μαρκουλάκη στο κείμενο.

Κατεβάστε δωρεάν το παραμύθι:

"Το Σπαρματσέτο" - ένα άγνωστο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν

Ζωγραφική της Στεφανίας Βελδεμίρη.

H ζωή του Γαλιλαίου του Μπ. Μπρεχτ

Γιατί να υπηρετήσει κανείς την επιστήμη; Η επιστήμη είναι ελεύθερη; Η επιστημονική έρευνα και τα αποτελέσματά της λογοκρίνονται; Απο ποιους και γιατί; Οι επιστήμονες υπηρετούν το καλό της ανθρωπότητας ή ιδιωτικά συμφέροντα; Γιατί αποκρύπτουν την αλήθεια; Ποιους ωφελεί ένας εδραιωμένος μύθος; Η αυτοθυσία είναι μια ηρωική πράξη; Πώς παγιδεύεται ένας επιστήμονας στα "δίχτυα του παραλόγου"; Αυτά είναι μερικά ερωτήματα που ανακύπτουν , καθώς διαβάζει κανείς ένα ακόμα σπουδαίο θεατρικό έργο του Μπ. Μπρεχτ.

Κοπέρνικος-Μπρούνο-Γαλιλαίος. Τρεις σπουδαίοι αστρονόμοι. Τρεις τραγικές ανθρώπινες φιγούρες. Μία κοινή μοίρα. Ο Νικόλαος Κοπέρνικος , ο Τζορτζάνο Μπρούνο και ο Γαλιλαίος Γαλιλέι καταδικάστηκαν ως αιρετικοί από τη Ρωμαϊκή Εκκλησία λόγω της ανατρεπτικής θεωρίας τους για το ηλιοκεντρικό σύστημα, δηλαδή και οι τρεις αυτοί σπουδαίοι επιστήμονες υποστήριξαν ότι η γη γυρίζει γύρω από τον ήλιο. Ο  Μπρούνο μη αποποιούμενος τις ριζοσπατικές ιδέες του καταδικάστηκε σε θάνατο "δια πυρός" από την Ιερά Εξέταση. Αντιθέτως, ο Γαλιλαίος ,μπροστά στα βασανιστήρια της Ιερά Εξέτασης, απαρνήθηκε τις ιδέες τους και καταδικάστηκε σε "κατ'οίκον περιορισμό" χωρίς χρονικό όριο.

Το θεατρικό έργο "Η ζωή του Γαλιλαίου" του Μπ. Μπρεχτ μοιάζει μ' ένα μανιφέστο υπέρ της ελευθερίας της επιστήμης και  του ηθικού καθήκοντος του επιστήμονα να υπηρετεί το καλό ανθρωπότητας. Ο Γαλιλαίος αποζητά ελεύθερο χρόνο για να αφοσιωθεί στην έρευνα της αλήθειας. Αμφισβητεί κάθε εδραιωμένο μύθο  προσπαθώντας να τον ανατρέψει και να αποκαταστήσει την αλήθεια, αποδεικνύοντας την. Η καθεστηκυία τάξη, όμως, την οποία είναι αναγκασμένος υπηρετεί , ενδιαφέρεται αποκλειστικά για το κέρδος που θα αποκομίσει από μία νέα εφεύρεσή του και όχι για την αποκάλυψη της αλήθειας.

Γαλιλαίος: Σας λέω λοιπόν: Όποιος δεν ξέρει την αλήθεια, είναι μονάχα βλάκας. Μ'αυτός που την γνωρίζει και λέει ψέμα, είν' εγκληματία! Έξω απ' το σπίτι μου!
 
Ο Γαλιλαίος πιστεύει βαθιά στην ανθρώπινη λογική, αλλά δε θα αργήσει να καταλάβει καλά πως η ανθρώπινη λογική έχει όρια, αυτά που καλλιεργεί ο  εκάστοτε ιδεολογικός μηχανισμός της κυρίαρχης τάξης, στη συγκεκριμένη περίσταση της θρησκείας. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και η πλουτοκρατία που την χρηματοδοτεί αρνείται να δει την πραγματικότητα μέσα από ένα τηλεσκόπιο, αμφισβητώντας την αλήθεια που κατακτάει κανείς μέσω των αισθήσεων. Αρνούνται να παραδεχτούν την "κατεδάφιση" του ουράνιου θόλου της αριστοτελικής φιλοσοφίας και ενός Θεού που κατοικεί εκεί ψηλά , γιατί με αυτόν τον τρόπο τα βάσανα των φτωχών και των απόρων δε θα είχαν κανένα νόημα πια.

Γαλιλαίος: ... Πιστεύω στον άνθρωπο κι αυτό θα πει, πιστεύω στο λογικό του! Χωρίς αυτήν την πίστη δε θα είχα τη δύναμη να σηκωθώ από το κρεβάτι μου το πρωί.
Σεγκρέτο: Τότε θα σου πω κι εγώ κάτι: δεν πιστεύω σ'αυτό. Σαράντα χρόνια ζωής ανάμεσα στους ανθρώπους με δίδασκαν συνεχώς ότι δεν παίρνουν από λογική. Δείχ'τους την κόκκινη ουρά ενός κομήτη, κάντε τους να τρομοκρατηθούνε για τα καλά, και θα τους δεις να χιμάνε έξω από τα σπίτια τους και να τσακίζουν τα ποδάρια τους μες την τρεχάλα. Πες τους όμως μια λογική σκέψη κι επιβεβαίωσε τους την μ'εφτά αποδείξεις , να δεις πως θα σε κοροϊδεύουν.

 Ο Γαλιλαίος  μπορεί να απαρνήθηκε τις ιδέες του φοβούμενος τα βασανιστήρια της Ιερά Εξέτασης, αλλά μέχρι το τέλος της ζωής του εργάστηκε σκληρά για την αποκάλυψη της αλήθειας. Δεν ήταν ένας ήρωας,όπως θέλησαν οι Διαφωτιστές να τον παρουσιάσουν αργότερα, αλλά  ένας άνθρωπος με πάθη( πάθος για το καλό κρασί, για το νόστιμο φαγητό και την αλήθεια). Τα όσα , όμως,έγραψε και κληροδότησε στους νέους επιστήμονες ήταν μια γενναία πράξη. Προς το τέλος του έργου, ο Γαλιλαίος "απολογείται" ειλικρινώς στο πρώην μαθητή του, Αντρέα, για την "προδοσία" εις βάρος της επιστημονικής αλήθειας εξαιτίας της οποίας η εξέλιξη των επιστημών "πάγωσε" για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Στην απολογία του αυτή, αναδεικνύεται ο ιδεατός όσο και ο αναγκαίος ρόλος της ελεύθερης επιστήμης που θα υπακούει μόνο στην ανθρώπινη λογική, θα υπηρετεί την ανθρωπότητα και όχι τα ιδιωτικά συμφέροντα με απώτερο σκοπό την κοινωνική απελευθέρωση του λαού..

 Γαλιλαίος: ...Εάν δεν έσκυβα το κεφάλι, μπορεί οι φυσικοί επιστήμονες να είχαν καταλήξει σ'έναν όρκο σαν κι αυτόν , που δίνουν στον Ιπποκράτη οι γιατροί , μια υπόσχεση να χρησιμοποιούν τη γνώση τους μόνο για το καλό της ανθρωπότητας. Εκεί που φτάσαμε ομως τώρα το περισσότερο που μπορούμε να περιμένουμε είναι μια σειρά ανδρείκελα που θα τα ενοικιάζουν οι ισχυροί, όταν τα χρειάζονται...

'Αλλοι σύνδεσμοι για εμβάθυνση:

http://pksgeo-spoudazoume-brecht2.blogspot.gr/

http://www.nt-archive.gr/playMaterial.aspx?playID=141


http://sfrang.com/selides/mm1/html/Galileo.htm

Φεστιβάλ των Κοινών και Ψηφιακή Λογοτεχνία

Την Κυριακή 21 Απριλίου ο Γιάννης Φαρσάρης, ιδρυτής της ανοικτής βιβλιοθήκης OPENBOOK, και ο Νικόλας Σμυρνάκης, συγγραφέας, μίλησαν στο Φεστιβάλ των Κοινών που έγινε στο Ηράκλειο Κρήτης με θέμα "Λογοτεχνία ψηφιακή, ανοικτή, συνεργατική". 

Ως συνήθως, η παρουσίαση ήταν πολύ ενδιαφέρουσα, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών από τις απαρχές της λογοτεχνίας, την πρωτοφανή διάδοσή της την εποχή του Γουτεμβέργιου μέχρι και τα ebooks του σήμερα. Έμφαση δόθηκε στο πόσο σημαντικό είναι 'το δόσιμο' στο Διαδίκτυο: οι νέοι συγγραφείς μπορούν πλέον να διανέμουν το έργο τους σε ένα παγκόσμιο κοινό, ενώ άνθρωποι όλων των ηλικιών αποκτούν εύκολη πρόσβαση στο βιβλίο. 

Η τελική συζήτηση ήταν εξίσου ενδιαφέρουσα, με κάποιους συμμετέχοντες να επαινούν το 'πάντρεμα' λογοτεχνίας και τεχνολογίας και άλλους να εκφράζουν την ανησυχία τους για ένα μέλλον όπου ο αναγνώστης θα πρέπει με οξεία κριτική ικανότητα να διαλέξει τις αναγνώσεις του μέσα από μια πληθώρα ηλεκτρονικών βιβλίων που θα έχει εύκολα στη διάθεσή του. 

Λίγα λόγια για το Φεστιβάλ από τη σελίδα του στο Facebook:

Το Φεστιβάλ των Κοινών δείχνει το δρόμο να δημιουργήσουμε τον κόσμο που θέλουμε μέσα στον κόσμο που θέλουμε να ξεπεράσουμε! Το Φεστιβάλ των Κοινών (CommonsFest) αποτελεί μια πρωτοβουλία για την προώθηση της ελεύθερης γνώσης και της ομότιμης συνεργασίας για τη δημιουργία και τη διαχείριση των κοινών. Μια φιλοσοφία που έχει διαδοθεί πολύ μέσα από τις κοινότητες του ελεύθερου λογισμικού και επεκτείνεται σε πολλές πτυχές της καθημερινότητάς μας, όπως στις τέχνες, στην διακυβέρνηση, στις κατασκευές μηχανημάτων, εργαλείων και άλλων αγαθών. Μέσα από μία έκθεση, ομιλίες, προβολές και εργαστήρια, σκοπός του φεστιβάλ είναι να προβληθούν στο κοινό τα επιτεύγματα αυτής της φιλοσοφίας και να γίνει αφορμή για περαιτέρω υιοθέτησή της.

Η ποιήτρια Χλόη Κουτσουμπέλη στο Ηράκλειο!

Δευτέρα 22 Απριλίου στην αίθουσα Εικαστικών Τεχνών Σχιζάκη (Νυμφών 3 στον Πόρο Ηρακλείου) και ώρα 7.30 μ.μ. 

Το 8ο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου και η Λέσχη Ποίησης Ηρακλείου σε συνεργασία με το Βιβλιοπωλείο Ελευθερουδάκης παρουσιάζουν τη νέα ποιητική συλλογή της Χλόης Κουτσουμπέλη "Στον αρχαίο κόσμο βραδιάζει πια νωρίς", εκδόσεις Γαβριηλίδη 2012

Για την ποιήτρια θα μιλήσουν:
Η κ. Βαρβάρα Ρούσσου, φιλόλογος - Δρ Νεοελληνικής Φιλολογίας
Ο κ. Ζαχαρίας Κατσακός, ποιητής- κριτικός λογοτεχνίας
Η κ. Γιακουμάκη Μαρία, Φιλόλογος

Θα ακολουθήσει δρώμενο από μαθητές της Α' τάξης του 8ου Γενικού Λυκείου Ηρακλείου. Επίσης, η ποιήτρια θα διαβάσει ποιήματά της.

Συντονισμός: Γιακουμάκη Μαρία, Φιλόλογος

Γράφουν 'Μαζί' η Ευριδίκη Αμανατίδου και ο Γιάννης Λαμπράκης

Τίτλος: Μαζί

Συγγραφείς: Ευρυδίκη Αμανατίδου, Γιάννης Γ. Λαμπράκης

ISBN: 978-618-5040-06-2

Συντελεστές

Έργο-Σύνθεση εξωφύλλου: Γιάννης Γ. Λαμπράκης

Επιμέλεια-Διορθώσεις: Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Σελιδοποίηση: Κωνσταντίνα Χαρλαβάνη

Σύντομη περίληψη

Τι θα συμβεί αν δυο πένες αρχίσουν να γράφουν σαν μία;

Αν είναι μια αντρική και μια γυναικεία;

8 διπλά κεφάλαια για το άσπρο και το μαύρο της ζωής.

16 διηγήματα πλεγμένα απ’ την αρχή ως το τέλος από δυο ανθρώπους που τους χώριζε μια θάλασσα…

Κατεβάστε το βιβλίο σε μορφή .pdf (μέγεθος αρχείου: 1,11 MB)

Πηγή: http://www.saitapublications.gr/2013/04/ebook.27.html