Παγίδα της ποιητικής ομάδας Σκάσε αηδόνι

 Παγίδα 

(συλλογικό ποίημα)

 

Άλφα Ήττα Άλφα Ωμέγα

Τώρα

κάτι φωτίζει εκεί πέρα

τα μάτια τυλιγμένα

με ανημπόρια

συνηθισμένα

σε άλλους τρόπους

πολύ το φοβήθηκα

Όμορφη που ήμουνα παλιότερα

με μια λεπίδα τρυπούσα

την επιστροφή μου

ξυπνούσα το πρωί

μάζευα τα παραπονεμένα άστρα

και πάλι απ’ την αρχή

Τώρα

που κάτι φωτίζει εκεί πέρα

το νιώθω σαν χειρότερο

Έρχομαι

με τις απόκοσμες κραυγές

των γλάρων στο σκοτάδι

μέσα σε μία βάρκα χάρτινη

φορώντας

ένα σωσίβιο από κόκκινο γυαλί

μ' ένα διερμηνέα

που μιλά όλες τις γλώσσες του ουρανού

κι έχει ακριβώς ενενήντα εννέα ονόματα

λυτό

έχω στα πόδια μου ένα τυφλό σκυλί

έρχομαι

όπως το τελευταίο όνομα

ύστερα απ'  όλα τα ονόματα του κόσμου

Άχρωμη

έρχομαι

όπως η τελευταία πεταλούδα του Δεκέμβρη

σαν θάνατος από πνιγμό

πλατιά σαν φράχτης

νωχελική

σαν τις ατέλειωτες ουρές του φαγητού

απόλυτη σαν συρματόπλεγμα

κι απάνθρωπη σαν ήλιος

Στέκομαι

κάτω από τον αδίστακτα ανέφελο ουρανό

μες στο λαβύρινθο

απ' τις  πολύχρωμες σκηνές

κάτω από στέρφες ελιές

δίπλα στα ράθυμα σκυλιά

στα παιδικά ποδήλατα

που τρέχουν μόνο με τις ζάντες

δίπλα σ' εκείνον που προσεύχεται

πάνω στο ξεραμένο χώμα

στέκομαι

σαν ανήλικος που γέρασε

σαν γέρος που δεν έχει να σταθεί

σαν μόνη έγκυος που λύγισε

στη κορυφή του λόφου

Έρχομαι

μ’ ακονισμένο ξυράφι

τρυπώ κροτάφους

τη μνήμη χειρουργώ

κι ένα παιδί αγέλαστο

έγκλειστο σε θάλαμο αναμονής

Ξεριζώνω

μ’ αγκάθινο στεφάνι

το στέφω

προτού θύμα

ή ποίημα

το βαφτίσω

Και δε χρειάζομαι κρυψώνα

μένω

διάφανη στα μάτια

σέρνω τη μύτη και τα σωθικά

ξέρω καλά τη δουλειά μου

σε φασκιώνω στα μαλλιά μου

και ζητάω μονάχα

το δικό σου αντίχειρα

να πιπιλίσω

την άκρη των χειλιών της μάνας

που ωραιοποιεί τον θάνατο

και τον βαφτίζει ταξίδι

Βαστάω

το κεφάλι σου ψηλά

να βρεις αυτούς που βολτάρουν στα σύννεφα

και να μου λες

δες τους πώς πέφτουν

δες τους πώς σκάνε στη γη

Είμαι

τραύμα

μπολιασμένο

με αυτά που ποτέ δεν ειπώθηκαν

μα για πάντα

θα ταΐζουν αίμα

Είμαι

αέρας

πηχτό ντίζελ στο στόμα

κίνδυνος δονούμενος ως περίοδος

αστικής τρέλας

σοβάς συνετισμένος

μες στα άπειρα καρφιά του

γριά καμπούρα να ξοδεύομαι στα πόδια σας

να σας νυχτώνομαι αλλάζοντας περούκα

Τι με κοιτάτε κακόμοιροι

με το φτηνό το σουλιμά σας

Για να γραπώσεις θέλει δυο  

το στήσιμο

και το καρτέρι

την τοξικότητα του φόβου

τα αντανακλαστικά

στο κάθε σφύριγμα

της σφαγής 

βενζίνη αμόλυντη

Αυτά μου κληρονόμησαν

κι αυτά σας επεκτείνω

με το ψαλίδισμα μου

να συγχέετε του Νυχτοβάτη το ουρλιαχτό

με το ξεφούσκωμα

μιας μπάλας

να με φτάνετε στο υψηλότερο σημείο μου

μετά βίας να μπορείτε

να ξεχωρίσετε το γυαλί

από το γέλιο

τις γκριμάτσες σας

στην κλασική αταραξία

φάκας γαλαντόμου

Αναρωτιέμαι

ποια ανάσα μου

την πρώτη μου θα ξεχρεώσει

Ποιο είναι

το ολίσθημα της γλώσσας

Αδυνατώ

Αδυνατείς

Αδυνατίζουμε

Ποιο καλό

και ποιο κακό

Δεν το παλεύει

το στομάχι μου το αλκοόλ

μπορώ όμως

να καταβροχθίσω

τεράστιες ποσότητες

σάρκας

αίματος

σπέρματος

να ονειρευτώ

έναν έρωτα που

σπάει κόκκαλα

φτάνει να μη σπάσουν

τα δικά μου

και να μη βλέπω

ζωντανά κόκκαλα

ή νεκρά

Και ω ναι

προτιμώ τα ζωντανά

Προτιμώ

να ελπίζω

πως μια μέρα

αυτά τα κόκκαλα

θα χωθούν

μέσα στα μάγουλα

και θα τα σκίσουν

θα σκίσουν λέω

τις λέξεις τις σκέψεις

και θα βγει

από μέσα

κάτι που δεν έχει όνομα

χρώμα

υφή

τίποτα για να περιγράψω

αλλά θα έχει κάτι από

μουσική

και τα δόντια

θα ξέρουν σε ποιο

ρυθμό θα τρέμουν

κάτι από αποκάλυψη

κάλυψη να μην είναι

κι αυτό μοναχά

φοβάμαι

Φοβάμαι

μήπως πεθάνω στην εισπνοή

και πρέπει να γυρίσω πίσω

ξανά ο ίδιος άνθρωπος να γίνω

Μα δε μπορεί

κάτι αληθινό

θα είναι

Δεν μπορεί

αλήθεια

δεν μπορεί

θάνατος

να μην είναι.

Όσες και όσοι επιθυμείτε να διαβάσετε ποιήματα που ακούστηκαν στην πρώτη ποιητική βραδιά της ομάδας Σκάσε αηδόνι, μπορείτε να μεταβείτε εδώ και  εκεί.

Υπάρχουν άνθρωποι

Υπάρχουν άνθρωποι
που με μια λέξη μόνο
ξυπνούν τον ενθουσιασμό και τα τριαντάφυλλα.

Υπάρχουν άνθρωποι
που ανοίγοντας μόνο το στόμα τους
φτάνουν στα όρια της ψυχής σου.

Υπάρχουν άνθρωποι
που είναι έτσι τόσο απαραίτητοι.

Άμλετ Λίμα Κιντάνα

Και μια μικρή δική μου προέκταση:

Υπάρχουν άνθρωποι που ξέρουν να χαίρονται τη ζωή και σε ωθούν να τη χαρείς μαζί τους. Να χαμογελούν και να γελούν, να αστειεύονται, να τους ανήκει η πλάση όλη. Αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι ξέρουν επίσης να βιώνουν μια στιγμή απόλυτης πνευματικής αδράνειας, το κενό, το 'ίσως', τη συνταρακτική ματαιότητα της ζωής- και σε όλο αυτό, συνοδοιπόροι σου. Υπάρχουν άνθρωποι που με ένα τσιγάρο μέσα στη σιωπή, στον ίδιο ρυθμό με την απλή αναπνοή, μοιράζονται μαζί σου περισσότερα απ' όσο άλλοι με τα -κενά- λόγια τους. Αυτοί οι άνθρωποι ξέρουν να ζουν. Ή μάλλον... είναι η ίδια η ζωή! 

Αντιήρωας | Παγίδα | Βραδιά Ποίησης | Καλοκαίρι 2016

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός σε συνεργασία με την ομάδα ποίησης Σκάσε Αηδόνι σας προσκαλεί το Σάββατο 16 Ιουλίου 2016 στις 21:00 ώρα στην ταράτσα του Εμπρός να παρακολουθήσετε και να λάβετε όσοι θέλετε μέρος στην πρώτη βραδιά ποίησης της ομάδας με θέμα «Αντιήρωας | μια Παγίδα».

Η ποιητική ομάδα Σκάσε Αηδόνι συστάθηκε το καλοκαίρι του 2014 μετά από συνάντηση των μελών της στο Ποιητικό Εργαστήρι του Ιδρύματος Τάκη Σινόπουλου και αποτελείται από:

Άβερμπαχ Φραντζέσκα

Αθανασίου Μαρουσώ

Καπουλέα Κατερίνα

Κρητικοπούλου Σωτηρία

Λαζάρ Ηλέκτρα

Μαργαρώνη Δανάη

Μαρτίνης Χρίστος

Παπαντωνίου Χριστίνα

Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός

Ρήγα Παλαμήδη 2, Ψυρρή, Αθήνα

email : embrostheater0@gmail.com 
blog : Σκάσε Αηδόνι
facebook: Σκάσε Αηδόνι

House of Cards του Michael Dobbs: Μερικές διαπιστώσεις

Καταθέτω λίγες προσωπικές σκέψεις σχετικά με ένα απίστευτο μυθιστόρημα για έναν πολιτικό που αναρριχάται κοινωνικά και πολιτικά, θεωρώντας ότι οι άνθρωποι είναι μαριονέτες και κινώντας υπογείως τα νήματα. Με κοροϊδία, ψέματα, απειλές κι εκφοβισμό, πετυχαίνει πάντα τον στόχο του· ένα είδος αθέμιτης επιτυχίας, βέβαια.

Αυτό που με προβλημάτισε ακόμα περισσότερο είναι ότι τέτοιες τακτικές έχουν πλέον ξεφύγει από τα όρια της πολιτικής και παρατηρούνται επικίνδυνα γύρω μας. Πολύ πιο κοντά απ'όσο νομίζουμε.

Χρέος μας να προφυλάξουμε τον εαυτό μας και τους αγαπημένους μας από τέτοιες χειριστικές συμπεριφορές. Από αυτόν τον υπέρμετρο εγωισμό που συνεπάγεται άτομα-μονάδες. Μόνο το δικό τους συμφέρον, η δική τους άνεση, οι δικές τους προτιμήσεις, τα δικά τους όνειρα μετράνε και τίποτα άλλο.  

Το πιο επικίνδυνο, όμως, είναι η ψευδαίσθηση που δημιουργούν οι ίδιοι -πάντα- ότι ενδιαφέρονται για τους γύρω τους. Ότι όλα γίνονται για το γενικότερο, δήθεν, καλό. Ίσως να προσπαθούν να πείσουν τον ίδιο τους τον εαυτό ότι τρέφουν ακόμη, κάποια έστω, ανθρώπινα συναισθήματα. Ακόμα πιο θλιβερό είναι ότι κάποιοι πείθονται από τη προσπάθεια αυτή και βασίζονται επάνω τους.

Ένας υπερφίαλος εγωισμός, όμως, δεν αφήνει καθόλου χώρο στο αληθινό (ας τολμήσω να πω ανιδιοτελές) συναίσθημα. Όλα και όλοι για τον εαυτό κάποιων. Όλα αφορούν και καθορίζονται από μερικά μικρά ανθρωπάκια. Έτσι νομίζουν εκείνοι, τουλάχιστον.

Τελικά, ξέρετε ποια είναι η υπέρτατη δικαίωση; Ναι, η δικαίωση όλων αυτών των "θυμάτων" στο βωμό του εγωισμού; Της κάθε "παράπλευρης απώλειας" στο δρόμο προς το υπέρτατο εγώ; Το κενό που οι εμμονικοί εγωιστές έχουν μέσα τους. Το γνωρίζουν, νομίζω, γι'αυτό και δεν τολμούν καμία ενδοσκόπηση. 

Αυτό το τρομακτικό τίποτα, όμως, παραμένει εκεί, βαθιά ριζωμένο κι αμετάκλητα σκοτεινό. Αυτό θα είναι η αιώνια τιμωρία τους. 

Απολαύστε αποσπάσματα, λοιπόν, από το βιβλίο, με τον πρωταγωνιστή να εκφράζει επικίνδυνα πολύ την εποχή μας.

Το μυστικό που έμαθα από τον "Αλχημιστή" του Coelho

Μου συμβαίνει ένα παράδοξο σχετικά με τον Coelho. Συνεχώς λέω πόσο δε μου αρέσει η γραφή του, αλλά ανά διαστήματα διαβάζω και από ένα βιβλίο του. Περίεργο. Παρόλο που δεν είναι κάποιος επιδέξιος τεχνίτης του λόγου, πάντα ο αναγνώστης έχει κάτι να κερδίσει από τις διηγήσεις του. 

Ο Coelho έχει διεισδύσει στη Γλώσσα του Κόσμου, όπως υποστηρίζει ο ίδιος, έχει κατανοήσει δηλαδή πώς λειτουργούν τα πράγματα γύρω μας: η φύση και οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από τη γλώσσσα που μιλάνε. Μετά που διάβασα τον Αλχημιστή, αν και δεν εντυπωσιάστηκα από τις λογοτεχνικές περιγραφές, θεώρησα ότι κέρδισα πολλά, ανέβηκα ίσως ένα πνευματικό σκαλοπάτι, χωρίς αυτό που λέω να έχει σχέση με οποιαδήποτε θρησκεία, αν και ο Κοέλο είναι βαθιά θρησκευόμενος. 

Αυτό που μου έμεινε ήταν το πώς ο πρωταγωνιστής, ένα νεαρό άπειρο αγόρι, είδε τη ζωή μέσα από μια σειρά δοκιμασιών. Μαθαίνοντας τη Γλώσσα του Κόσμου, κατόρθωσε να διακρίνει τις προθέσεις των ανθρώπων χωρίς να μιλάει απαραίτητα τη γλώσσα τους και, το υπέρτατο, να συνομιλεί με τα στοιχεία της φύσης. Στη τελική σκηνή, το αγόρι αυτό ανοίγει διάλογο με την έρημο, τον άνεμο και τον ίδιο τον Θεό ώσπου με τη δύναμη της πειθούς μέσα από τον διάλογο αυτό, η φύση καθορίζεται από τη δύναμη της θέλησής του. Το σύμπαν όντως συνωμοτεί για να γίνει η θέληση ενός ανθρώπου πραγματικότητα. Το αγόρι, όπως τον διέταξαν, έγινε ένα με τον άνεμο. Μου θύμισε αυτό που λένε οι Άγγλοι, "The boy's will is the wind's will". (Η θέληση του αγοριού είναι η θέληση του ανέμου.)

Κάπως έτσι, λοιπόν, ο καθένας από εμάς, σε προσωπικές δυσκολίες ή δύσκολες στιγμές, μπορεί να νιώσει να γίνεται ένα με τη φύση με τη δύναμη του μυαλού. Κοιτώντας τη θάλασσα, ανοίγεις ένα διάλογο με όποια απώτερη δύναμη πιστεύεις ή με τον ίδιο σου τον εαυτό και σκέφτεσαι "Τι με καθορίζει πραγματικά; Τι έχει αληθινή αξία για μένα;" 

Και τότε είναι που το συνειδητοποιείς: Τίποτα δεν μπορεί να σε αγγίξει παρά μόνο αν του το επιτρέψεις. Εσύ. Μόνο εσύ. Εκείνη η στιγμή είναι που η δύναμη του ανέμου είναι και η δική σου δύναμη. Παίρνεις έστω και μια μικρή γεύση από το νέκταρ της ζωής, λες και συμμετέχεις στη κοσμογονία την ίδια. Μόλις κατάλαβες ένα μικρό μυστικό, μόλις είδες από μια μικρή χαραμάδα τι έντονο φως κρύβεται πίσω από μια καλά σφαλισμένη πόρτα. Εσύ είσαι αυτός που καθορίζει πολλά, αν όχι τα πάντα, με τη δύναμη του μυαλού. Από το μυαλό, η ενέργεια της επιθυμίας περνάει στη ψυχή και μετά, μπαίνοντας στο καλούπι της αποφασιστικότητας, υλοποιείται.

Μην αφήσεις να σε αγγίξουν μικροπρεπείς άνθρωποι και καταστάσεις. Ανέβα αυτό το πνευματικό σκαλοπάτι και δες μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου. Και αυτή η αναζήτηση που νιώθεις να βασανίζει το κορμί και το μυαλό σου, μπορεί να τελειώνει εκεί ακριβώς που ξεκίνησε, όπως συνέβη με τον θησαυρό του μικρού Αλχημιστή. Ζήσε το ταξίδι και μάθε από αυτό, χωρίς να το αφήσεις να σε λυγίσει. Και βρες τον θησαυρό σου. Είναι κάπου εκεί, ίσως εκεί που ξεκίνησες. 

Αυτά είχε να μου δώσει ο "Αλχημιστής", ένα βιβλίο που έτυχε να ολοκληρώσω την ημέρα των γενεθλίων μου. Ήταν δώρο αυτό που ένιωσα και γεύτηκα. Και από τότε είμαι πιστή μαθήτρια μιας και μόνο γλώσσας, της Γλώσσας του Κόσμου. 

Mητέρα, Αγία, Πόρνη-Η Σκοτεινή Πλευρά της Μητρότητας της Estela V. Welldon

 

Mία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και καλοδουλεμένη μελέτη της ψυχιάτρου-ψυχοθεραπεύτριας Estela V. Welldon με επαρκή παραδείγματα για πολλαπλή χρήση · για σπουδές φύλου και λογοτεχνία, ερμηνεία κοινωνικών και ψυχολογικών φαινομένων (αιμομιξία, πορνεία), πορεία αυτογνωσίας... 

Ενδεικτικά αποσπάσματα:

«Σταδιακά, η κυρία Ζ. άρχισε να έχει γνώμη. Ο σύζυγός της ανησύχησε ιδιαίτερα με τη εξέλιξη αυτή, δήλωσε ιδιοκτήτης της και επινόησε ξαφνικά ένα ταξίδι στο εξωτερικό για να την αναγκάσει να διακόψει τη διαδικασία της αυτογνωσίας της.» 

«Η γυναίκα γνωρίζει ότι με τη μητρότητα κατακτά αυτόματα το ρόλο του εξουσιαστή, έχοντας τον πλήρη έλεγχο ενός πλάσματος που πρέπει να υποτάσσεται όχι μόνο συναισθηματικά, αλλά και βιολογικά στις απαιτήσεις της μητέρας του, όσο ακατάλληλες κι αν είναι. Στην πραγματικότητα, είναι γενικά αποδεκτό ότι υπάρχουν ανεπαρκείς και ανασφαλείς γυναίκες για τις οποίες το παιδί γίνεται η μοναδική πηγή συναισθηματικής τροφής, και η λαχτάρα τους για σωματική τρυφερότητα βρίσκει διέξοδο σ'αυτό...» σ.115

«Δεν είναι καταπληκτικό το γεγονός ότι ενώ ο Οιδόποδας, ο Κοριολανός και ο Άμλετ έχουν αναλυθεί σε βάθος, ελάχιστη προσοχή έχει δοθεί στην Ιοκάστη, στη Βολουμνία και στη Γετρούδη;» σ.116

«Όταν απότομα και αναπάντεχα (η Μήδεια) χάνει τα πάντα, συνειδητοποιεί τη μοναδική δύναμη που της απέμενε. Η δύναμη αυτή είναι τα παιδιά της...» σ. 117

«Όταν αυτό το κενό γίνεται αβάστακτο, απελπίζονται και καταφεύγουν στην πορνεία που τους προσφέρει αγαλλίαση και αυξάνει την αυτοεκτίμησή τους. Αυτό το συναίσθημα, όμως, είναι εφήμερο διότι τροφοδοτεί έναν ψεύτικο εαυτό και πολύ γρήγορα αντικαθίσταται από τη ματαιότητα και την εγκατάλειψη.» σ.169

«Μην υποτιμάς ποτέ τη δύναμη της μητέρας.» σ.205

Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Ξαναδιαβάζοντας Μαρία Πολυδούρη με τη Χριστίνα Ντουνιά

 

  

Η Χριστίνα Ντουνιά, καθηγήτρια Νέας Ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ξαναδιαβάζει τη Μαρία Πολυδούρη και παραδίδει στο φιλοαναγνωστικό δύο σπουδαία βιβλία. Μετά από πολυετή έρευνα, τα δύο αυτά βιβλία συγκεντρώνουν όσα ποιήματα και πεζά έχουν -μέχρι σημερα- εντοπιστεί, καθώς επίσης περιέχουν μία μελέτη και σχολιασμό της Χριστίνας Ντουνιά. 

 

Η Μαρία Πολύδουρη (1902-1930) είναι δημοφιλής, κυρίως για τα ερωτικά της ποιήματα, σαν μία σύγχρονη Σαπφώ. Αυτό που λίγοι γνώριζαν μέχρι πρόσφατα, είναι ότι υπήρξε μία επίδοξη πεζογράφος. Το άτιτλο μυθιστόρημά της, το οποίο δημοσιεύτηκε χωρίς φιλολογικό σχολιασμό από τον Τάκη Μενδράκο το 1981, δεν ήταν ημιτελές σχεδίασμα ή ένα προσχέδιο. Η ίδια η Μαρία Πολυδούρη είχε παραδώσει το Ρομάντσο στον εκδότη Χ. Γανιάρη και περιμένε με αγωνία την απάντησή του. Από το Παρίσι, γράφει  σε έναν φίλο της τα εξής :

 Δεν ξέρω εάν εργάζεσαι ακόμα για λογαριασμό του Γανιάρη.Οπωσδήποτε αν δεν είσαστε τσακωμένοι μπορείς να μεσιτέψεις σε αυτόν για τη δουλειά μου.Το καλοκαίρι κάνοντας εξοχή έγραψα ένα ρομάντσο που εγώ, με όλη την ευσυνειδησία που με διακρίνει το βρίσκω πολύ καλό... (Ρομάντσο και άλλα πεζά, σελ. 239-240)

Τα ποιήματα της Μαρίας Πολυδούρη αφήνουν στον αναγνώστη την εντύπωση ενός ημερολογίου λόγω του εξομολογητικού τόνου. Αντίστοιχα. οι σημειώσεις στο ημερολόγιό της χαρακτηρίζονται από λογοτεχνικότητα και ποιητικό λόγο. Η ποίησή της φαίνεται να είναι η καθημερινή της έκφραση. Δεν είναι είναι μία απλή ασχολία, είναι η ουσία της.

 Αποσπάσματα από Ημερολόγιό της (Ρομάντσο και άλλα πεζά, σελ.157-204) 

 

 1 Μαρτίου 1921

Του ήλιου οι ακτίνες καίνε πότε-πότε και μάς προειδοποιύνε ότι η Άνοιξη δεν αργεί. Το κρύο όμως εξακολουθεί. Κάτι νιώθω να ξεσκεπάζεται μέσα νου, κάτι κοιμισμένο, όχι πεθαμένο. Διαβολεμένες εικόνες υποδουλώνετε την ψυχή μου, μου είσθε τόσο μισητές όσο και αγαπητές. Μια αμφιβολία σαν χάος ανοίγεται μέσα μου, μια θλίψη βαθιά σαν πόντος, μια μελαγχολία ανίκητη.

 14 Αυγούστου 1921

Μα βαθιά λύπη εκτεταμένη δίχως όρια απλώνεται σήμερα μέσα μου 

 

 1 Σεπτεμβρίου 1921

...όταν ο νους μου φύγει από το σιδερένιο στεφάνι που τον σφίγγει ολοένα και μία μακρινή απαλόχρωμη εικόνα ασαφής σαν μέσα από τα σύννεφα, σαν μέσα από ομίχλη, σαν κάτω από δειλινό σκοτάδι, θα τραβάει τη λυπημένη ματιά μου...

 15 Ιουνίου 1925

...ποιος να ξέρει σε τι ευτυχίας με σκέφτεσαι λιμάνι και δεν τολμάς

 

Είναι μία ποίηση που φαντάζει  προφητική με ώσμωση θανάτου και ανεκπλήρωτου έρωτα. Τα ποίηματά της αφήνουν συχνά την αίσθηση του «κακοδουλεμένου» και του «μισοτελειωμένου» ακριβώς επειδή αισθάνεται ότι ο θάνατος είναι κοντά της. Επειδή βιώνει το ανεκπλήρωτο, το ημιτέλες βίωμα του έρωτα. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν πρόκειται για μία πεισιθάνατη ποίηση. Η Μαρία Πολυδούρη αγαπάει τη ζωή και τη δημιουργία. Μέσα από μία ποιητική επίκληση του θανάτου, ξορκίζει το θάνατο. Μέσα από την ποίησή της, ξορκίζει τη μελαγχολία και κατορθώνει να κατακτήσει την αθανασία. 

Σύμφωνα με τη Χριστίνα Ντουνιά, η ποίησή της χαρακτηρίζεται από διάθεση συλλογισμού και αναστοχασμού. Δεν παραθέτει απλώς συναισθήματα, αντιθέτως δημιουργεί ένα σκηνικό στο οποίο θα πρωταγωνιστήσει εκείνη και οι φίλοι της. Σε μερικά ποιήματά της, διακρίνεται μία ελαφριά ειρωνεία και μία στοχαστικότητα, η οποία δημιουργείται χάρη στην αυτοπαρατηρησία και στην απόσταση που λαμβάνει για να μιλήσει για το ατομικό γίγνεσθαι.

 

Η Μαρία Πολυδούρη, αν και έχει εμπνεύσει ως Μούσα τον κόσμο της διανόησης και τους ομότεχνους της, καθώς επίσης έχει κατακτήσει το νεανικό κοινό από την εποχή του Μεσοπολέμου μέχρι σήμερα, δεν φαίνεται να έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον των ιστορικών της λογοτεχνίας, οι οποίοι αναφέρονται επιγραμματικά στο ποιητικό έργο της. Εξαιρείται ο Ιταλός Bruno Lavagnini, ο οποίος στην Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας είναι θετικά διακείμενος ως προς το ποιητικό έργο της Μαρίας Πολυδούρη, την χαρακτηρίζει «μια από τις πιο φρέσκες και ζωντανές φωνές της σύχρονης ελληνικής ποίησης». Αντιθέτα Ο Κ.Θ. Δημαράς αποκαλεί την ποίηση της Πολυδούρη «ωχρή», παραπέποντας, όπως πολύ εύστοχα η Χριστίνα Ντουνιά επισημαίνει, στην στερεοτυπική εικόνα της φθισικής ποιήτριας. Επιπλέον, ο Λίνος Πολίτης αν και διακρίνει την γυναικεία ευαισθησία της Μαρίας, κάνει λόγο για προχειρότητα και κοινοτοπία στίχων. Τέλος, ο Αλέξανδρος Αργυρίου υπονοεί ότι ίσως εξαιτίας του θανάτου της έχουμε στα χέρια μας μόνο συμπαθητικές ποιητικές ψηφίδες.

Τι οδήγησε, όμως, στην υποτίμηση της ποίησης της Μαρίας Πολυδούρη; Η επικράτηση του Μοντερνισμού μετά το 1930 ήταν καθοριστική για την παράβλεψη έργου της. Η Χριστίνα Ντουνιά υπογραμμίζει πως ο βιωματικός εξομολογητικός τόνος, η εκφραστική αμεσότητα, η ποιητική εσωστρέφειά της ήταν τα «αμαρτήματα» για να αποσιωπηθεί η σημαντική συμβολή της στο μεσοπολεμικό καλλιτεχνικό ρεύμα των Ελλήνων Νεορομαντικών και Νεοσυμβολιστών. Ακόμα ένα σημαντικό γεγονός που συνετέλεσε στην υποβάθμιση του έργου της είναι ότι η Μαρία Πολυδούρη έζησε και έγραψε στη σκιά του Κώστα Καρυωτάκη. Ακόμα και στις μέρες μας, οι κριτικοί λογοτεχνίας και οι μελετητές, όπως και πρώτη η Λιλή Ζωγράφου, επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους στη ζωή της Μαρίας Πολυδούρη, και κυρίως στο ειδύλλιό της με τον ποιητή Κώστα Καρυωτάκη πυροδοτώντας με αυτόν τον τρόπο μία παραφιλολογική συζήτηση γύρω από ποιητικό και πεζογραφικό έργο της.

 

Η νέα ανάγνωση και ανανεωμένη προσέγγιση του λογοτεχνικού έργου της Μαρίας Πολυδούρη από τη Χριστίνα Ντουνιά έρχεται να καλύψει ένα τεράστιο κενό φιλολογικών μελετών όσον αφορά το έργο της ποιήτριας. Ήρθε η ώρα να «απαγκιστρωθεί» από έναν βιογραφικό μύθο, να απελευθερωθεί από τη σκιά του Κώστα Καρυωτάκη, ο οποίος την βοήθησε να αναπτύξει το δικό της ποιητικό ύφος και τόνο, χωρίς όμως να τον μιμηθεί ή να τον αντιγράψει. Το ποιητικό και συγγραφικό ταλέντο της είναι πηγαίο. Η Μαρία Πολυδούρη «ξεγυμνώνεται» μπροστά στον αναγνώστη της αυθεντική, τρυφερή και ειλικρινής.       

Εκπομπή στο Κόκκινο:«Τα ποιήματα Μαρία Πολυδούρη» της Χριστίνας Ντουνιά

Ένα καλό κι ένα κακό νέο...

Ξεκινάω πάντα με τα ευχάριστα. Ο "Μικρός Πρίγκηπας" του Εξυπερύ έγινε Κοινό Κτήμα (Public Domain)· με άλλα λόγια, μπορείτε να το κατεβάσετε ελεύθερα από το Ιδεόστατο.

Κι ένα όχι τόσο ευχάριστο νέο για ένα βιβλίο που καταναλώθηκε τόσο μαζικά και σε τόσες μορφές, χωρίς ωστόσο να το αξίζει ιδιαίτερα. Παραθέτω την πιο κατατοπιστική, εύγλωττη και αστεία -ακόμα γελάω- κριτική βιβλίου που έχω διαβάσει ποτέ:

50 Shades of Grey: Το Review | θοδωρής γεωργακόπουλος

Πιστοποιητικά θνητότητας του Γ.Χ. Θεοχάρη

 

Ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης γεννήθηκε το 1951 στη Δεσφίνα της Φωκίδας. Από το 1965 διαμένει στην Αντίκυρα Βοιωτίας. Ο Γ.Χ. Θεοχάρης διευθύνει το λογοτεχνικό περιοδικό «Εμβόλιμον» στα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας. Ποιήματά του δημοσιεύτηκαν σε λογοτεχνικά περιοδικά και μεταφράστηκαν στα γαλλικά, αγγλικά και ισπανικά. Δημοσιεύει επίσης δοκιμιακά σημειώματα και κείμενα λογοτεχνικής κριτικής. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.

 Έργα του:
«Πτωχόν μετάλλευμα», έκδοση του περιοδικού «Εμβόλιμον», Άσπρα Σπίτια, 1990
«Αμειψισπορά» , Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Λεβαδείας, Λειβαδιά, 1996
«Ενθύμιον», Καστανιώτης, Αθήνα, 2004
«Από μνήμης», Μελάνι, 2010
«Δίστομο, 10 Ιουνίου 1944: το ολοκαύτωμα», Σύγχρονη Έκφραση, Αθήνα, 2010

Πηγή: BiblioNet

 

 Πιστοποιητικά θνητότητας (1970-2010), ποίηση, Γιώργος Χ. Θεοχάρης, εκδόσεις Σύγχρονη Έκφραση 2014
Τα έργα στις διαχωριστικές σελίδες των κεφαλαίων ανήκουν στον ζωγράφο Σπύρο Κουρσάρη.

Τα «Πιστοποιητικά θνητότητας» (1970-2010) αποτελούν μία συγκεντρωτική έκδοση ποιημάτων του Γ.Χ. Θεοχάρη. Ο ποιητής, καθώς είναι επιδέξιος και δεκτικός στις επιρροές  της παραδοσιακής και σύγχρονης γραφής, δημιουργεί έναν πρωτοποριακό ποιητικό λόγο με ανακατεμένες ψηφίδες παλαιών και μοντέρνων στοιχείων. «Συνδιαλέγεται» ακόμη με διάφορους ποιητές, όπως είναι ο Καβάφης, ο Σεφέρης, ο Καββαδίας, ο Κακναβάτος, ο Γκανάς.   

Πρόκειται για μία ποίηση που γεννιέται σε ανοιχτούς και ελεύθερους χώρους στην ύπαιθρο ή στην πόλη, καθώς επίσης εντός των «τειχών». Φαίνεται πως ο ποιητής δεν εμπνέεται μόνο από τα κύρια συστατικά της ποίησης: έρωτας και θάνατος, αλλά και από τους μικρούς και μεγάλους αγώνες της καθημερινής ζωής, όπως από εκείνους του εργάτη, του φοιτητή του Πολυτεχνείου, της  Μάνας. Κατορθώνει μία κάπως πεζή και επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα να την μετουσιώνει σε ποίηση. Στην περίπτωση του Γ.Χ. Θεοχάρη, ο λυρισμός δεν υπονομεύει τον κοινωνικό προβληματισμό, και αντίστροφα.

Άλλοτε σύντομος και περιεκτικός, άλλοτε μακρύς και αφηγηματικός, ο ποιητικός λόγος του παραμένει λυρικός και βιωματικός στο πέρασμα των χρόνων.  Άλλο ένα βασικό χαρακτηριστικό της ποιητικής του Γ.Χ. Θεοχάρη αποτελεί η πολυμορφικότητα των ποιητικών συλλογών. Ο ομοιοκατάληκτος στίχος συνυπάρχει με τον ελεύθερο στίχο, το πεζό ποίημα με το λυρικό αφήγημα, τα ολιγόστιχα αλληγορικά αποφθέγματα με τα πολύστιχα πεζόμορφα ποιήματα. Επιπλέον, η ποιητική του γλώσσα ενσωματώνει ξένες λέξεις χωρίς να φοβάται την γλωσσική αλλοίωση, απαθανατίζοντας έτσι το μεταίχμιο μίας αντιφατικής εποχής (βλ. σελ. 102-103).

Διαβάζοντας τον ποιητή της Μνήμης, το ποιητικό Εγώ, συγκεκριμένο και μερικές φορές χωροχρονικά ορισμένο, γίνεται οικουμενικό. Υπερβαίνει τα σύνορα του Εγώ και του ελλαδικού τοπίου. Και ίσως αυτό  είναι το τελικό ζητούμενο της ποίησης, η υπέρβαση των στενών ορίων ενός προσωπικού βιώματος με πενιχρά μέσα: τις λέξεις· καθώς το κοινό θα μεταλαμβάνει την αγάπη και τον έρωτα του ποιητή για την Ποίηση. Με τα «Πιστοποιητικά θνητότητας» (1970-2010), ο Γ.Χ. Θεοχάρης με τρυφερότητα και γενναιότητα μεταβαίνει στον κόσμο της Αθανασίας των ομοτέχνων του.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ

Από την ποιητική συλλογή «Πτωχόν μετάλλευμα»

ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ

Μόλις τελειώσει η διαδήλωση
έλα να φύγουμε μαζί.

Πάμε να μάσουμε την άνοιξη
σε δυο μπουκέτα.

Να γίνουμε ένα με τις παπαρούνες 
μ'αυτήνα την ξεδιπλωμένη 
απέραντη
κόκκινη
σημαία της επανάστασης. 

Από την ποιητική συλλογή «Αμειψισπορά»

ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΜΝΗΣΗ

Απ' τη στιγμή
που τον κυρίευσε η απογοήτευση 
πέρασε την υπόλοιπη ζωή του
σε χρόνο υπερσυντέλικο. 


Από τα πρωτόλεια ποιήματα, όπως τα αποκαλεί ο Γ.Χ. Θεοχάρης, παρακάτω παρατίθεται μία αγωνιστική απάντηση νεανικής ορμής στα καβαφικά τείχη. 

ΤΑ ΤΕΙΧΗ

Τούτα τα τείχη που μας κλειούνε
θα τα γκρεμίσουμ' αδερφέ
Τα σιδερένια τα κλουβιά θα ρίξουμε μια μέρα. 
Μ'ακούς;
Θα 'ρθει καιρός που θα ζωστούμε στα ζερβά την 
αγανάκτηση
και θα λυτρώσουμε του δυόσμου 
τη φυλακισμένη μυρωδιά
του κρίνου τη μοσχοβολιά.

Θα ρθεί καιρός που θα φυτρώσει το λιοκόκκαλο
από την ελιά που τρώμε
θα γίνει δέντρο,
θα υψωθεί, 
πάω ψηλά απ΄τα τείχη. 

                                                           23 Μαρτίου 1970
                                                                         Στο Ιντεάλ, οδός Πανεπιστημίου 

Οι αλήθειες του Χόρχε Μπουκάι

Μα τι υπέροχα λογικός και μεστός σε νόημα είναι ο κόσμος του Χόρχε Μπουκάι, ο οποίος στα βιβλία του 'Να σου πω μια ιστορία' και 'Ιστορίες να σκεφτείς' καθοδηγεί τον αναγνώστη με προσεκτικά βήματα (και πάντα με γνώμονα τη σχολή Ψυχολογίας 'Γκεστάλτ') στην Αλήθεια, ή μάλλον σε μερικές βασικές αλήθειες που αποτελούν βουνά- ποτάμια- αστέρια στο διάβα της ζωής μας. Ποιές είναι αυτές οι αλήθειες άραγε;

(Αποσπάσματα από την εισαγωγή του βιβλίου 'Ιστορίες να σκεφτείς')