To Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου

Ο Άρης Αλεξάνδρου, ποιητής , θεατρικός -και όχι μόνο- συγγραφέας, δοκιμιογράφος, γεννημένος στην Αγία Πετρούπολη το 1922,   ασχολείται με όλα τα είδη του έντεχνου λόγου και ανήκει στην Α’ Μεταπολεμική Γενιά. Ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα του θεωρείται το αντιμυθιστόρημα, Κιβώτιο. Πρόκειται για ένα έργο φαντασίας , το οποίο αναπτύσσεται σταδιακά  υπό τη μορφή επιστολών  και  δεν υπόκειται στους κανόνες του μυθιστορήματος, αλλά του αντιυθιστορήματος.


Το κεντρικό θέμα  του Κιβώτιου δεν είναι άλλο από την Επιχείρηση Κιβώτιο, δηλαδή τη μεταφορά ενός κιβώτιου αγνώστων στοιχείων από 39 επίλεκτους αγωνιστές από την πόλη  Ν. στην πόλη Κ. . Από τη μεταφορά αυτή εξαρτάται η έκβαση του πολέμου.  Ο αφηγητής είναι ο μόνος επιζών που κατορθώνει να φτάσει στην πόλη Κ. με το κιβώτιο. Όταν αποκαλύπτεται ότι το κιβώτιο είναι, άδειο, συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Υποχρεούται να απολογηθεί ενώπιον ενός ανακριτή. Αδυνατεί, όμως,  και του επιτρέπεται να απολογηθεί γραπτώς, ανακαλώντας συνειρμικά στη μνήμη του παρελθοντικά γεγονότα.



Σε πρώτο επίπεδο, ως σκοπός του πονήματος εκλαμβάνεται η απολογία ή εξήγηση του αφηγητή στον ανακριτή για την Επιχείρηση Κιβώτιο και το άγνωστο περιεχόμενο του κιβωτίου. Σε δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης, αν και υπάρχουν εναλλακτικές εκδοχές, θα μπορούσαν να σημειωθούν οι πιο σημαντικές: Το Κιβώτιο λόγω του γεγονότος ότι αναπτύσσεται σπονδυλωτά υπό τη μορφή γραμμάτων χαρακτηρίζεται από ένα εξομολογητικό τόνο που θα μπορούσε να λειτουργήσει ψυχοθεραπευτικά. Δεύτερον, το συγκεκριμένο λογοτεχνικό έργο φαντάζει σα  μια αλληγορία, το άδειο περιεχόμενο του κιβώτιου θα μπορούσε να  υποδηλώνει μια έντονη κριτική στο Κ.Κ.Ε και στην προδοσία του λαϊκού κινήματος από την ηγεσία του.

Ως σύμβολα μπορούν να αναδειχθούν το Κιβώτιο, η μεταφορά του Κιβωτίου και το ρολόι. Το Κιβώτιο , συγκεκριμένα η Επιχείρηση Κιβώτιο, με τόσες θυσιασμένες ζωές αποδεικνύεται ένα φιάσκο. Συμβολίζει τον Εμφύλιο Πόλεμο; Τη ματαιότητα του εμφυλίου πολέμου ; την προδοσία από το Κόμμα;  Το  ρολόι συμβολίζει το χρόνο, ο αφηγητής που επισκευάζει ρολόγια, αλλά καταστρέφει το ρολόι του χωριού. Τότε ο χρόνος σταματάει , πιθανόν δε θέλει να θυμάται, «...γιατί το κάθε δευτερόλεπτο διαστέλλεται ξαφνικά και χωράει ένα σωρό μνήμες...» (σελ. 355-356) 

Συνοψίζοντας, μια επίλεκτη ομάδα στρατιωτών έχει χρέος να μεταφέρει ένα κιβώτιο. Πρόκειται για ομάδα αυτοκτονίας. Η μεταφορά  του φαντάζει σα μια Οδύσσεια. Στο τέλος, επιβιώνει ο αφηγητής, ο οποίος φυλακίζεται. Από το κελί του αρχίζει να γράφει την απολογία του με αποδέκτη τον ανακριτή. Το Κιβώτιο με άπειρες παρεκβάσεις και παλινδρομήσεις καταφέρνει να διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.  Μέσα από αυτό αντιμυθιστόρημα ασκεί  μια οξεία κριτική στο Κόμμα και στις πολιτικές πρακτικές που ακολούθησε εκείνα τα χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου, σπέρνοντας τη διχόνοια μέσα στο ίδιο το Κόμμα.

Αρχειακό Υλικό: Αφιέρωμα στον Άρη Αλεξάνδρου από την εκπομπή της ΕΡΤ , Αντιθέσεις
http://www.ert-archives.gr/V3/public/pop-view.aspx?tid=72699&tsz=0&act=mMainView

Ο Επισκέπτης του Eric-Emmanuel Schmitt

O Eric-Emmanuel Schmitt , ένας από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους λογοτέχνες της εποχής μας, ασχολείται με τα περισσότερα είδη του έντεχνου λόγου , κυρίως με τη δραματουργία και τη μυθιστοριογραφία. Έχει σπουδάσει Φιλοσοφία στην περίφημη 'Εcole Normale Superieure, γεγονός που τον έχει επηρεάσει εμφανώς και στη δημιουργική γραφή του. Κάθε λογοτεχνικό του έργο είναι συγχρόνως ένα φιλοσοφικό δοκίμιο, τόσο ανθρώπινα και έντεχνα δοσμένο που η πρόσληψή του από το αναγνωστικό κοινό είναι άμεση. 


Βαθιά ανθρωπιστής, κατορθώνει με ωμότητα και ακρίβεια να αναδεικνύει κάθε πτυχή της σκοτεινής  ανθρώπινης φύσης και στο τέλος να αποκαλύπτει την πιο φωτεινή, την πιο αληθινή.  Έχουμε συχνά παρακολουθήσει τους ήρωες του να ζωντανεύουν στη μεγάλη και ενίοτε στη μικρή οθόνη, ενώ θεατρικά  έργα του ανεβαίνουν  κάθε χρόνο σε όλες τις χώρες του κόσμου. Είναι ιδιαίτερα δημοφιλής  από το αναγνωστικό κοινό σε παγκόσμιο επίπεδο.


"Ο Επισκέπτης" είναι θεατρικό έργο που αναφέρεται σε μια μυστηριώδη στιγμή της ζωής του Ζίγκμουντ Φρόιντ.

Ιούνιος  του 1938. Τα στρατεύματα του Χίτλερ εισβάλλουν στην Αυστρία. Ταξιδεύουμε στην κατεχόμενη Βιέννη,  όπου ο Ζίγκμουντ Φρόιντ, γερασμένος, άρρωστος ανησυχεί για την τύχη της κόρης του, Άννας, η οποία συλλαμβάνεται από τη  Γκεστάπο. Κάποια στιγμή  ανακαλύπτει ένα μυστηριώδη επισκέπτη στο διαμέρισμα του πίσω από τον οποίο  κρύβεται , ίσως, μια ενσάρκωση του Θεού. Ανάμεσα στον ηλικιωμένο επιστήμονα που πιστεύει μόνο αυτό που βλέπει, και στον επισκέπτη με τον κομψό, πνευματώδη χαρακτήρα αναπτύσσεται  ένας παράξενος διάλογος.
Λόγω της αστυνομικής πλοκής και των συνεχών ανατροπών , το ενδιαφέρον του αναγνώστη παραμένει αμείωτο και ζωηρό μέχρι το τέλος.  Σε αυτό το θεατρικό έργο ανακύπτουν πολλά φιλοσοφικά ζητήματα με ωραίο και απλό τρόπο : η φύση της συνείδησης και των αισθήσεων, η θέση του ανθρώπου στον κόσμο, η αιτία του Κακού, η φύση του ανθρώπου, η σύγκρουση μεταξύ λογικής και της διαίσθησης, κλπ.

 
Απόσπασμα:



ΦΡΟΙΝΤ: Λοιπόν, αν ο Θεός ήταν μπροστά μου αυτό το βράδυ, ένα βράδυ  που ο κόσμος σπαράζει και η κόρη μου  αρπάχτηκε από τα νύχια της Γκεστάμπο, θα ήθελα να του πω τα εξής:

" Δεν υπάρχεις! Αν εσύ είσαι παντοδύναμος, τότε είσαι μοχθηρός, αλλά αν δεν είσαι μοχθηρός, δεν είσαι και πολύ δυνατός. Απατεώνας ή εγκλωβισμένος, δεν είσαι ένας Θεός στο ύψος του Θεού. Δεν είναι απαραίτητο να είσαι. Τα άτομα, η τυχαιότητα, οι κρούσεις, και αυτά αρκούν για να εξηγήσουμε ένα σύμπαν άδικο. Δεν είσαι εξ' ορισμού παρά μια άχρηστη υπόθεση.

Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ (ήρεμα): Και ο Θεός θα σας απαντούσε χωρίς αμφιβολία ως εξής:


 " Αν μπορούσες να δεις, όπως εγώ εκ των προτέρων, το νήμα των χρόνων που έρχονται, θα ήσουν ακόμα πιο φαρμακερός, αλλά εσύ τότε θα έστρεφες την κατηγορία σου προς τον αληθινό υπεύθυνο (Σουφρωμένα μάτια.). Αν κοιτούσες πιο μακριά  (με ύφος ονειροπόλου, οραματιστή).... Αυτός ο αιώνας θα είναι από τους πιο παράδοξους αιώνες που η γη θα  γνωρίσει. Θα τον αποκαλέσουμε αιώνα του Ανθρώπου, αλλά θα είναι ο αιώνας όλων των  επιδημιών.  Θα υπάρχει η κόκκινη επιδημία κοντά στην Ανατολή, και έπειτα στη Δύση, η καφέ επιδημία, αυτή που θα αρχίσει να απλώνεται στα τείχη της Βιέννης, των οποίων δε θα βλέπετε παρά τους πρώτους βουβώνες. Σύντομα θα κατακτήσει ολόκληρο τον κόσμο και δε θα συναντήσει σχεδόν καμία αντίσταση. Θα σας κυνηγήσουν,δόκτωρ Φρόιντ. Πάλι καλά! -Θα σκοτώσουν τους άλλους,τους φίλους σας, τους μαθητές, τις αδερφές και όλους τους αθώους. -Δεκάδες, χιλιάδες μέσα σε στημένες ντουζιέρες που θα απελευθερώνουν ασφυξιογόνα αέρια στη θέση του νερού, και θα είναι  τ' αδέρφια των νεκρών, που θα καθαρίζουν τα σώματα και θα τους πετούν στους λάκκους. Και ξέρετε ,οι ναζί θα κάνουν και σαπούνι με το λίπος τους;  Παράξενο να μπορούμε να πλένουμε τον κώλο μας με αυτόν που μισούμε , έτσι δεν είναι;


Θα υπάρχουν κι άλλες επιδημίες, αλλά η προέλευση όλων αυτών των επιδημιών, ο ίδιος ο ιός που σε εμποδίζει να πιστέψεις σε εμένα: η Αλαζονεία! Ποτέ η ανθρώπινη αλαζονεία δεν ήταν τόσο μεγάλη. Ήταν κάποτε που η ανθρώπινη αλαζονεία αρκούταν στη δυσπιστία προς το Θεό. Σήμερα αυτή τον αντικαθιστά. Υπάρχει ένα θεϊκό μέρος στον άνθρωπο: είναι αυτό που του επιτρέπει να αρνείται το Θεό. Εσείς δεν αρκείστε παρά στο ελάχιστο: Έχετε δημιουργήσει μια ξεκάθαρη θέση: Ο κόσμος δεν είναι παρά ένα προϊόν της τυχαιότητας, μιας συγκεχυμένης ανυπακοής των ατόμων. Και σε αυτή την απουσία κάθε Κύριου, είστε εσείς από εδώ και πέρα που θα νομοθετείτε. Ο άνθρωπος θα είναι ο κυρίαρχος...Ποτέ άλλοτε η τρέλα αυτή δε θα σας παρασύρει, όπως αυτόν τον αιώνα . Ο κυρίαρχος της φύσης: και εσείς θα μολύνετε τη γη και θα μαυρίσετε τα σύννεφα. Ο κυρίαρχος της εργασίας: και εσείς θα κάνετε τον κόσμο να τρέμει. O κυρίαρχος της πολιτικής: και εσείς θα δημιουργήσετε τον ολοκληρωτισμό. Ο κυρίαρχος της ζωής: και εσείς θα  διαλέξετε τα παιδιά σας από τον κατάλογο. Ο κυρίαρχος του δικού σας σώματος: και θα φοβάστε τόσο την αρρώστια που θα δεχτείτε να διατηρηθείτε στη ζωή με κάθε τίμημα, όχι να ζείτε, να επιβιώνετε, αναισθητοποιημένοι, όπως τα φυτά στο θερμοκήπιο. Ο κυρίαρχος της ηθικής: και θα νομίζετε ότι εσείς οι άνθρωποι, επινοείτε τους νόμους, και κατά βάθος ότι αυτό είναι περίπου το ίδιο. Λοιπόν , τίποτα δεν είναι το ίδιο. Τότε ο Θεός θα είναι το χρήμα, θα του κατασκευάσουν ναούς παντού σε κάθε πόλη και όλος ο κόσμος θα σκέφτεται κενά από εδώ και πέρα εν απουσία του Θεού. 

 Στην αρχή, θα είστε ευτυχισμένοι που θα έχετε σκοτώσει το Θεό. Πράγματι αν τίποτα πια δεν οφείλεται στο Θεό, όλα επιστρέφουν στον άνθρωπο λοιπόν. Στην αρχή η ματαιοδοξία δε γνωρίζει την αγωνία. Θα κάνετε δική σας κάθε ιδιοφυΐα. Ποτέ η ιστορία δε θα έχει δει φιλοσόφους πιο σκοτεινούς και όμως ευτυχισμένους.




ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Πρόκειται για  μια αυτοσχέδια μετάφραση. Για μία περισσότερο έντεχνη μετάφραση, σας ενημερώνω ότι το θεατρικό έργο «Ο Επισκέπτης» περιλαμβάνεται στη συλλογική έκδοση: «Ερίκ-Εμανουέλ Σμιτ: Ευρωπαϊκό θέατρο» (Καστανιώτης, 2002).


Χρήσιμοι Σύνδεσμοι για γαλλόφωνους:
http://www.eric-emmanuel-schmitt.com/home-official-website.html

ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΑ ΔΩΡΕΑΝ EBOOKS

H ιστορία του Νεμάνια: www.free-ebooks.gr/gr/e-rafi.php?id=1603

Στη γιορτή: www.free-ebooks.gr/gr/e-rafi.php?id=1993

Πατήστε στους παραπάνω συνδέσμους για να κατεβάσετε δωρεάν τις δυο αυτές ιστορίες του Ελ Ρόυ μαζί με τη μουσική που τις συνοδεύει.

Ευχαριστούμε τον συγγραφέα Γιάννη Φαρσάρη για την πρότασή του αυτή στα πλαίσια μιας συνάντησης της Ηρακλειώτικης Λέσχης Ανάγνωσης 'Φυλλομετρήματα'.


Περιγραφή του βιβλίου 'H ιστορία του Νεμάνια':

Θα σας πω, ή μάλλον θα σας γράψω, μια αληθινή ιστορία που μόνο αληθινή δεν είναι.

Μιλάει για το τι γίνεται όταν κάποιος καταλαβαίνει ότι η πλατεία που ζει δεν είναι τόσο μεγάλη και ελεύθερη όσο λένε, αλλά τριγύρω έχει γκρίζα τείχη.

Μιλάει για έναν άνθρωπο που του είπαν ότι είναι κάποιος, αλλά δεν τους πίστεψε. Μιλάει για φωτιές και πλημμύρες, για λιακάδες και γιορτές.

Μιλάει για τη ζωή.


Περιγραφή του βιβλίου 'Στη γιορτή':

Το βιβλίο αυτό περιγράφει τα γεγονότα της εξέγερσης των τεράτων και των νικημένων στις πλατείες των σκυφτών ανθρώπων της πόλης. Μια μικρή ιστορία δημιουργικής και (αυτό)καταστροφικής επανάστασης αφιερωμένη σε αυτούς που έρχονται από μακριά, πίσω από τα αστέρια. Από μια άλλη νύχτα.

Το Στη Γιορτή είναι το δεύτερο βιβλίο του Ελ Ρόι, μετά την Ιστορία του Νεμάνια την οποία έγραψε το 2005 στην ηλικία των είκοσι ετών. Ο Ελ Ρόι ισχυρίζεται πως η ιστορία που αφηγείται είναι αληθινή και ότι οι χαρακτήρες που πρωταγωνιστούν είναι πραγματικά πρόσωπα. Αυτό αφήνεται στην κρίση του καθενός.

Στο αρχείο περιέχονται και κάποια τραγούδια που συνοδεύουν το βιβλίο.

Μπορείτε να αγοράσετε το βιβλίο αυτό στην ιστοσελίδα http://efyra.gr/products/ste_giorte ή από 1η φεβρουαρίου στα βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα.

Μαρτυρίες και Μάρτυρες (Α' Μέρος)

"Πού είναι η μάνα σου μωρή;" της Πέτρουλα Δήμητρας

Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό αφήγημα, μία προσωπική μαρτυρία ενός κοριτσιού που το Γενάρη του 1946 με τα αθώα ματάκια ενός παιδιού γίνεται αυτόπτης μάρτυρας του ξεκληρίσματος της οικογένειας της , του ξεριζώματος του γενεαλογικού δέντρου της από τους Χίτες. Για δύο μερόνυχτα ζει και περιπλανιέται ανάμεσα στα πτώματα των δικών της ανθρώπων. Από εκεί και πέρα, όλη της η ζωή θα είναι μια περιπλάνηση κάτω από αντίξοες συνθήκες.  Συγχρόνως με αυτήν την περιπλάνηση της αφηγήτριας , ο αναγνώστης παρακολουθεί την καταδίωξη και την  περιφρόνηση των ΕΛΑΣιτών και των κομμουνιστών από την ελληνική κοινωνία. Εκείνη την εποχή , κάτω από συνθήκες φριχτής κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας , αν θέλει ο Έλληνας να επιβιώσεις, είναι υποχρεωμένος να αποσιωπήσει την αλήθεια...να απαρνηθεί τη δικαιοσύνη, χωρίς να αγνοείς ότι η σιωπή είναι συνενοχή.

Θα ήταν καλό να επισημανθεί ότι δεν πρόκειται για ένα απλό αφήγημα, αλλά για μια κατάθεση ψυχής, ένα εσωτερικό μονόλογο με συνειρμούς και εκ βάθους ψυχής έκφρασης έντονων συναισθημάτων, γεγονός που δε μπορεί να αφήσει ασυγκίνητο ή αμέτοχο τον αναγνώστη.  Με αυτήν την κατάθεση ψυχής ,λοιπόν,  η αφηγήτρια φαίνεται να αυτοθεραπεύεται σταδιακά από το βαθύ τραύμα ως αποτέλεσμα του εκλυτικού γεγονότος της απώλειας κάθε αγαπημένου προσώπου της, αλλά και της βάρβαρης συμπεριφοράς, της ωμής βίας που υφίσταται από το κοινωνικό περιβάλλον της. Στην αρχή,  η αφήγηση δεν είναι γραμμική και χαρακτηρίζεται από έντονες παύσεις (με μορφή σκέψεων και σχολίων της αφηγήτριας,καθώς και παρεκβάσεων). Η αναδρομική και πρόδρομη αφήγηση εναλλάσσονται, διατηρώντας το έντονο ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού ως το τέλος.  Ωστόσο, καθώς ενηλικιώνεται η Μπεμπέκα, τόσο η σκέψη της φαίνεται περισσότερο συγκροτημένη , γεγονός που αντανακλάται στην ποιητική τέχνη της.

Τέλος, Το αφήγημα "Πού είναι η μάνα σου, μωρή;" αποτελεί μια συναισθηματικά φορτισμένη , προσωπική μαρτυρία, αλλά συγχρόνως και ένα ιστορικό ντοκουμέντο με αληθινά γεγονότα και υπαρκτά ονόματα, χωρίς να σημαίνει ότι οι στιχομυθίες δεν έχουν υποστεί λογοτεχνική και όχι μόνο, επεξεργασία. Όπως σε μια αρχαία τραγωδία ,  έτσι και σε αυτήν την προσωπική τραγωδία, τα συναισθήματα σταδιακά κορυφώνονται ώσπου στο τέλος επέρχεται η κάθαρση της ψυχής, καθώς μετά από πολλά χρόνια επιστρέφει στο γενέθλιο τόπο της. 

Αποσπάσματα:

"Πού 'ναι η μάνα σου μωρή; ...Κάποιος μιλούσε ; ο Παυλιτίνας;..."Αφήστε το, το κακόμοιρο το μωρό , ακόμα βυζαίνει". Απέναντι μου ακριβώς η τρύπα ενός πιστολιού..."Κι αυτή σπέρμα του Σωτήρη είναι.".

"Ο πατέρας μου ήταν αρχηγός του λόχου του ΕΛΑΣ που φύλαγε ταγματασφαλίτες. Στην Ελλάδα ήταν ακόμα Γερμανοί. Κι ο ΕΛΑΣ , όπως είναι γνωστό, αλλά -επιτηδες- ξεχασμένο , πολέμαγε τους Γερμανούς και τους συνεργάτες τους, τους ταγματασφαλίτες."

"Εξόριστες(Χίος, Τρικέρι, Μακρονήσι) της Μαριγούλας Μαστρολέων-Ζέβρα

Δεν είναι απλώς ένα αυτοβιογραφικό διήγημα ή  μια κοινή προσωπική μαρτυρία, αλλά μια παρακαταθήκη αναμνήσεων για όλους εμάς τους απογόνους της σύγχρονης τραγωδίας, αυτής του Εμφυλίου Πολέμου, ένα ιστορικό ντοκουμέντο για όλα τα βασανιστήρια που έχουν υποστεί όσοι και όσες αρνήθηκαν να υπογράψουν τις δηλώσεις μετάνοιας/νομιμοφροσύνης.

Η αφηγήτρια/συγγραφέας καταφέρνει με τρόπο γλαφυρό όχι μόνο να περιγράψει όλες τις αντίξοες συνθήκες κάτω από τις οποίες κλήθηκαν να επιβιώσουν,αλλά και τις χαρές και τις λύπες που μοιράστηκαν όλες μαζί και το έντονο αίσθημα αλληλεγγύης φυσικά. Για χρόνια ολόκληρα, σε διαφορετικούς τόπους εξορίας, σε συνθήκες εξαθλίωσης, αυτές οι γυναίκες κατορθώνουν να επιζήσουν και να την κάνουν μάλιστα υποφερτή. Πώς; Κάθε αγγαρεία τη γιορτάζουν, η μουσική τους απαλύνει τον πόνο και τις ενώνει, καθώς και με τα μαθήματα ελληνικών που παραδίδονται από εγγράμματες και μορφωμένες γυναίκες στις αναλφάβητες. Η συνεργασία , η αυτοργάνωση, η αλληλεγγύη είναι τα όπλα τους για να καταφέρουν να βγουν σχεδόν ψυχικά αλώβητες και νικήτριες σε αυτή τη μάχη ζωής και θανάτου. Τέλος, Η φωτογραφική μηχανή της  Μαριγώ απαθανατίζει όλες αυτές τις καίριες στιγμές της ζωής τους που ούτως ή άλλως θα έμεναν ανεξίτηλες στη μνήμη τους. 

Συνοψίζοντας, η Μαριγώ Μαστρολέων-Ζέρβα , μια αληθινή κομουνίστρια , λαϊκή γυναίκα, προερχόμενη από την εργατική τάξη κληροδοτεί σε όλους μας μια σημαντική μαρτυρία για το μεγαλείο της γυναικείας ψυχής που δε λυγίζει καθόλου εύκολα, καθώς επίσης για την σπουδαία δυναμική της συλλογικής συνείδησης και δράσης.  Με πολύ χιούμορ και αυτοσαρκασμό , η Μαριγώ αποκαλύπτει όλην την αλήθεια για εκείνα τα μελανά χρόνια της ελληνικής ιστορίας. Ο αναγνώστης δε κουράζεται καθόλου από την αφήγηση, αλλά έχει την αίσθηση ότι η γιαγιά τού αφηγείται τις νεανικές περιπέτειες της. Με αυτόν τον τρόπο, το διήγημα αυτό συνδυάζει αυτό τέχνη ,διδαχή και ψυχαγωγία.

Αποσπάσματα:

"Μετά το συσσίτιο και το πλύσιμο πιάτων, πήραν θέση οι εκτός θιάσου της σκηνής και σε λίγο αρχίζει να παίζεται το θέατρο, Άρχισαν ν'ακούγονται γέλια γύρω από τις σκηνές και σιγά-σιγά άρχισαν να μαζεύονται." 

"Πολλές μέρες πέρασαν για να μπορέσουμε να κοιμηθούμε. Πάντα το βράδυ περιμέναμε τους αλφαμίτες. Έβλεπες νέους και τους λυπόσουν, όπως τους είχαν καταντήσει. Χασισοπότες και ναρκομανείς. Μόνο έτσι, σε αυτήν την κατάσταση, έκαναν τη δουλειά τους."

Χρήσιμος σύνδεσμος:   http://www2.rizospastis.gr/story.do?id=2466558&publDate=2004-09-05%2000:00:00.0

'Αντί να φωνασκώ' του Μανώλη Αναγνωστάκη

Αντί να φωνασκώ και να συμφύρομαι
Με τους υπαίθριους ρήτορες και τους αγύρτες
-Μάντεις κακών και οραματιστές-
Όταν γκρεμίστηκε το σπίτι μου
Και σκάφτηκε βαθιά με τα υπάρχοντα
(Και δε μιλώ εδώ για χρήματα και τέτοια)
Πήρα τους δρόμους μοναχός σφυρίζοντας.
Ήτανε βέβαια μεγάλη η περιπέτεια
Όμως η πόλις φλέγονταν τόσο όμορφα
Ασύλληπτα πυροτεχνήματα ανεβαίνανε
Στον πράο ουρανό με διαφημίσεις
Αιφνίδιων θανάτων κι αλλαξοπιστήσεων.
Σε λίγο φτάσανε και τα μαντάτα πως
Κάηκαν όλα τα επίσημα αρχεία και βιβλιοθήκες
Οι βιτρίνες των νεωτερισμών και τα μουσεία
Όλες οι ληξιαρχικές πράξεις γεννήσεων
Και θανάτων -έτσι που πια δεν ήξερε
Κανείς αν πέθανε ή αν ζούσε ακόμα-
Όλα τα δούναι και λαβείν των μεσιτών
Από τους οίκους ανοχής τα βιβλιάρια των κοριτσιών
Τα πιεστήρια και τα γραφεία των εφημερίδων.
Εξαίσια νύχτα τελεσίδικη και μόνη
Οριστική (όχι καθόλου όπως οι λύσεις
Στα περιπετειώδη φιλμ).
Τίποτα δεν πουλιόταν πια.
Έτσι λαφρύς και περιττός πήρα τους δρόμους
Βρήκα την Κλαίρη βγαίνοντας
Απ’ τη Συναγωγή κι αγκαλιασμένοι
Κάτω απ’ τις αψίδες των κραυγών
Περάσαμε στην άλλη όχθη με τις τσέπες
Χωρίς πια χώματα, φωτογραφίες και τα παρόμοια.
Τίποτα δεν πουλιόταν πια.


Από τη συλλογή Η συνέχεια 2 (1956)
Όπως δημοσιεύτηκε εδώ: peopleandideas.gr/2011/05/06/anagnostakis

Μάθετε περισσότερα για τον ποιητή εδώ:
el.wikipedia.org/wiki/Μανόλης_Αναγνωστάκης

Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα

Είχα την τύχη να γνωρίσω την Έλλη Παππά και να έχω μια μεγάλη συζήτηση μαζί της... Πρέπει να ήταν το 1996. Μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση η ζωντάνια, η διαύγεια, η σκέψη της. Κάπου χαμένο σε ένα χάος με βιντεοκασέτες υπάρχει ένα υλικό εξαιρετικό... Ελπίζω πάντα να το βρω και να προβληθεί...
Η φωνή και το πρόσωπό της είναι στο μυαλό μου. Όταν διάβασα τις "Μαρτυρίες μιας διαδρομής", όλα ζωντάνεψαν πάλι... Το Σάββατο που μας πέρασε, με αφορμή το βιβλίο "Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα", έγραψα στο Δρόμο, τόσο για το έργο, όσο και για τον Δημήτρη Μπάτση, με αναφορά και στις "Μαρτυρίες"...

Από τις Μαρτυρίες μιας διαδρομής στη Βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα
Οράματα και τραύματα της Αριστεράς

«…Σε μας προτιμήθηκε η «οδός της ήσσονος αντιστάσεως», ο άνομος συμβιβασμός των εγχώριων κερδοσκόπων προς τους ξένους χρηματοδότες και τους πολιτικούς του ιμπεριαλισμού σε βάρος του ελληνικού λαού. Η εξέταση των εξωτερικών δανείων και οι συμβάσεις με ξένους το βροντοφωνάζουν…
….Οι δυνάμεις του κακού, τροφοδοτημένες από το διεθνή ιμπεριαλισμό, έχουν αποθηριώσει την εγχώρια κερδοσκοπία. Τίποτα δεν είναι ανήθικο, τίποτα δεν είναι άθλιο, τίποτα δεν είναι απαγορευμένο προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για τις επιδιώξεις της. Σταθερή της γραμμή είναι η διατήρηση του εκβιαστικού αυτού οικονομικού καθεστώτος που ης επιτρέπει την ασυδοσία και της αποδίδει κέρδη…»

Δεν είναι κάποιο σύγχρονο κείμενο εναντίον του Μνημονίου… Είναι μικρά αποσπάσματα από τον πρόλογο του Καθηγητή Ν. Κιτσίκη στο πραγματικά μνημειώδες έργο του Δημήτρη Μπάτση «Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα»… Ευτυχώς οι εκδόσεις Κέδρος φρόντισαν να το επανεκδώσουν κι έτσι να βάλουν τέλος και σε διάφορες «θεωρίες συνωμοσίας» που κυκλοφορούσαν τον τελευταίο καιρό στο διαδίκτυο. Είχα διαβάσει διάφορα κείμενα τα οποία ξεκινώντας από την πραγματική αποσιώπηση του βιβλίου για πολλά χρόνια, συνεχίζοντας με τις συνθήκες της εκτέλεσης του Δημήτρη Μπάτση και φτάνοντας στο σήμερα, ούτε λίγο ούτε πολύ απέδιδαν σε μια τεράστια συνωμοσία των «εχθρών της Ελλάδας» όλο αυτό το πέπλο που έπεσε πάνω στο έργο ενός από τους πιο σημαντικούς αναλυτές της ελληνικής οικονομικής πραγματικότητας…

Ο Δημήτρης Μπάτσης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1916. Ο πατέρας του, Ναύαρχος Α. Μπάτσης, καταγόταν από τα Ψαρά και η μητέρα του, Αν. Πρίντεζη, από τη Σύρο. Σπούδασε Νομικά και Οικονομικά και ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη Μαρξιστική θεωρία.
Ήταν συντάκτης του περιοδικού ΑΝΤΑΙΟΣ, το οποίο κυκλοφόρησε μεταξύ 1945-1951
Έγραφε σχετικά ο Αντώνης Καρκαγιάννης στην Καθημερινή (1/4/2001):
«Πριν από μερικούς μήνες το θαυμάσιο ΕΛΙΑ του Μάνου Χαριτάτου σε συνεργασία με την κόρη του Μπάτση την κ. Ελένη Μπάτση - Λυκιαρδοπούλου και με τη φροντίδα του Νίκου Πηγαδιώτη, εξέδωσε σε δύο ογκώδεις τόμους τα τεύχη του «Ανταίου» σε φωτοστατική ανατύπωση. Από το πρώτο τεύχος του 1945 ώς το τελευταίο του 1951, λίγο πριν συλληφθεί ο Δ. Μπάτσης. Την εκτενή και εμπεριστατωμένη εισαγωγή της έκδοσης την έγραψε η Ελλη Παππά και αν θα τη διαβάσετε θα καταλάβετε τι ήταν ο Δημήτρης Μπάτσης, ο θερμός πατριώτης που εκτελέσθηκε ως κατάσκοπος, τι ήταν το περιοδικό «Ανταίος», αλλά και τι ήταν η δύσκολη και θυελλώδης εκείνη εποχή...»

Δημήτρης και Λίλιαν Μπάτση



Κρατάω το ογκώδες βιβλίο στα χέρια μου, προϊόν ενός απίστευτου μόχθου. Αρκεί να κοιτάξετε στο τέλος τους πίνακες που επισυνάπτονται με στοιχεία που ακόμη και οι σημερινές υπερσύγχρονες στατιστικές αδυνατούν να μας παρουσιάσουν! Και να σκεφτείτε ότι ο άνθρωπος που έγραψε αυτό το βιβλίο ήταν τότε μόλις τριανταένα ετών… Κι ότι το βιβλίο κυκλοφόρησε μέσα στα πιο δίσεκτα χρόνια: 1947. Κι αν πιάσετε το κάθε κεφάλαιο, αν δείτε τη μεθοδική και ξεκάθαρη σκέψη με την οποία προσεγγίζει το αντικείμενό του, θα διαπιστώσετε τι θα μπορούσε να σημαίνει «μαρξιστής επιστήμονας». Εντυπωσιάζει ακόμη η απίστευτη ευρυμάθεια, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι η ανάλυση δεν αρκείται στην περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά οδηγεί σε αναλυτικές και συγκεκριμένες προτάσεις…
Η Επιστημονική Εταιρεία μελέτης νεοελληνικών προβλημάτων «Επιστήμη –Ανοικοδόμηση (ΕΠ-ΑΝ) που ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια της Κατοχής και στην οποία ήταν μέλη τόσο ο Ν.Κιτσίκης όσο και ο Δ.Μπάτσης, είχε ανοίξει ένα δρόμο για τη μελέτη και την ανάπτυξη, ένα δρόμο που έκλεισε βίαια και ζήσαμε από τότε ό,τι ζήσαμε.

Το εκπληκτικό είναι ότι και σήμερα, μετά από τόσα χρόνια και τόση εξέλιξη στην επιστημονική σκέψη, τα μονοπάτια που άνοιξε η Βαρειά Βιομηχανία, μένουν εν πολλοίς απάτητα, με ευθύνες και της Αριστεράς, που προτίμησε να κρύβεται πίσω από «μύθους»…



Από τις Μαρτυρίες στο Δημήτρη Μπάτση

Διαβάζοντας τις «Μαρτυρίες μιας διαδρομής» της Έλλης Παππά, ανάμεσα στις πολλές σκέψεις και στους προβληματισμούς που μου γεννήθηκαν, ανάμεσα στις παλιά αρχινισμένες συζητήσεις που συνεχίστηκαν, ένα πρόσωπο περνούσε και ξαναπερνούσε μπροστά από τα μάτια μου: Ο Δημήτρης Μπάτσης. Που «εκτελέστηκε μαζί με το Νίκο Μπελογιάννη». Διότι ναι. Ακόμη και μεταξύ εκτελεσθέντων υπάρχουν διαβαθμίσεις. Και ο Μπάτσης είχε «σπάσει»… όχι τόσο όμως ώστε να τσαλαπατήσει την ανθρώπινη αξιοπρέπειά του.
Διότι από τη μια η στάση του στη δίκη όπως την χαρακτηρίζει η Έλλη Παππά ήταν φρικτή. «Ο Μπάτσης δεν γύριζε να μας δει . Νόμιζε ο φουκαράς πως έτσι θα έδειχνε «καλή διαγωγή»…», σημειώνει στα «Γράμματα στο γιο μου» (Μαρτυρίες)…
Όμως, μια μέρα πριν την Εκτέλεση, τον καλούν για τελευταία φορά να περάσει στην υπηρεσία της Ασφάλειας. «Είναι η τελευταία σου ευκαιρία να σωθείς» του είπανε.
«Ο Μπάτσης κι ας είναι αυτό ένα ξεχωριστό μνημόσυνο γι’ αυτόν τον άνθρωπο που του άξιζε καλύτερη τύχη- αρνήθηκε. Όπως είχε αρνηθεί τις προτάσεις που του κάνανε την πρώτη μέρα που τον συλλάβανε και τον μεταφέρανε σ’ ένα μακρινό αστυνομικό τμήμα –στο Κερατσίνι αν θυμάμαι καλά- για να του πούνε να γίνει όργανό τους, να τον αφήσουν αμέσως ελεύθερο –κανένας δεν είχε μάθει ακόμη τη σύλληψή του-, να τον στείλουν και στο εξωτερικό να συναντηθεί με την ηγεσία του Κόμματος. Αρνήθηκε τις προτάσεις τους κι αυτό ήταν που δεν του συχώρεσαν ποτέ…» (άρθρο της Έλλης Παππά από την Αυγή της Κυριακής 30/3/1975 –περιλαμβάνεται στο παράρτημα των Μαρτυριών)

Σκέφτομαι μια σωρεία τιμητών και κατηγόρων… Θυμάμαι ότι κάπως σαν ένα μαύρο σύννεφο να είχε σκεπάσει τον ένα από τους εκτελεσθέντες. Δεν είχε «σταθεί στο ύψος των περιστάσεων»… Το πρόσωπό του συμπυκνώνει την αριστερά, που οραματίζεται, που τραυματίζεται, που ώρες –ώρες σκύβει το κεφάλι… Είναι φυσικό να μη μας αρέσει αυτό το τελευταίο. Να προτιμάμε να ταυτιστούμε με τα λόγια και τη στάση του Νίκου Μπελογιάννη που επίσης άφησε και αξιόλογο θεωρητικό έργο…


Ο Δημήτρης Μπάτσης είχε δυο βασικά ελαττώματα για την αριστερή αγιογραφία: Ήταν γόνος καλής οικογενείας και σε μεγάλο βαθμό συμβιβάστηκε (από φόβο;)

Θυμάμαι όλη την απόγνωση που έβγαινε από ένα παλιότερο βιβλίο, το «Βαρύτατο Τίμημα» της συζύγου του Λίλιαν Μπάτση, που έδινε τις δικές της ερμηνείες…. Κρατάω τέλος, το «αν είχε ζήσει» της κόρης του Ελένης από τον πρόλογο της «Βαρειάς Βιομηχανίας» κι αφήνω την απάντηση σε σας….


Οι Μαρτυρίες μιας διαδρομής είναι έκδοση του Μουσείου Μπενάκη
Η Βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος

Τι διαβάζουν οι Έλληνες;

Από τη σελίδα 36dimotiko.blogspot.com/2011/04/blog-post_9189.html

Το κοινό των αναγνωστών είναι τελικά γένους θηλυκού, όπως συνηθίζουµε τα τελευταία χρόνια; Η 3η Πανελλήνια Έρευνα που διενήργησε η Metron Analysis για λογαριασµό του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, τους µήνες Νοέµβριο και ∆εκέµβριο του 2010, δίνει την εξής απάντηση: είναι πολύ περισσότερες οι γυναίκες που διαβάζουν, αλλά διαβάζουν σχεδόν αποκλειστικά µυθιστορήµατα – όπως επίσης βιβλία ψυχολογίας και θρησκείας. Είναι επίσης πολύ περισσότερες οι γυναίκες που ανήκουν στο τµήµα του πληθυσµού, το οποίο διαβάζει από ένα έως εννέα βιβλία τον χρόνο.

Από κει και πέρα τα πράγµατα περιπλέκονται: ένα 9,4% των γυναικών δηλώνει ότι διαβάζει πάνω από 10 βιβλία τον χρόνο, αλλά το ίδιο δηλώνει και το 6,8% των ανδρών. Οι άνδρες, επίσης, διαβάζουν περισσότερο από τις γυναίκες ιστορία, φιλοσοφία, κοινωνικές επιστήµες, αρχαίους συγγραφείς, πολιτικά βιβλία,βιβλία ταξιδιών, αποκρυφισµού, θετικών επιστηµών.

Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε σε σταθµισµένο δείγµα 1.500 ανθρώπων και έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον. ∆είχνει λ.χ., επιβεβαιώνοντας δύο παλιότερες έρευνες που έγιναν για λογαριασµό του ΕΚΕΒΙ (1999 και 2004), ότι η ανάγνωση δεν είναι υπόθεση λίγων χιλιάδων ανθρώπων, όπως συνηθίζει να λέει τµήµα των επαγγελµατιών του βιβλίου. Σχεδόν 800.000 άνθρωποι διαβάζουν πάνω από 10 βιβλία τον χρόνο (αυξήθηκαν κατά 80.000 σε µία δεκαετία), ενώ αυξήθηκε σηµαντικά το ποσοστό των ασθενέστερων αναγνωστών, όσων διαβάζουν έστω ένα βιβλίο τον χρόνο. Υπάρχει βέβαια πάντα ένα 40% του πληθυσµού που κυριολεκτικά δεν ανοίγει βιβλίο. Η έρευνα δείχνει ότι οι βιβλιόφιλοι δεν είναι άνθρωποι που µένουν κλεισµένοι στο σπίτι διαβάζοντας,όπως θέλει το γνωστό κλισέ.

Αντίθετα συµµετέχουν περισσότερο από τον µέσοόρο στην πολιτιστική ζωή: διαβάζουν εφηµερίδες,ακούν ραδιόφωνο,πηγαίνουν σινεµά, θέατρο, επισκέπτονται εκθέσεις, αρχαιολογικούς χώρους περισσότερο από άλλους. Επίσης βγαίνουν έξω περισσότερο, σε εστιατόρια, καφέ, µπαρ, κέντρα µε ζωντανή µουσική, ενώ πηγαίνουν περισσότερο και σε γυµναστήρια.Το µόνο που κάνουν λιγότερο είναι να βλέπουν τηλεόραση. Ο γενικός πληθυσµός παρακολουθεί κατά µέσον όρο 3 ώρες και 18 λεπτά τηλεόραση, οι ασθενέστεροι αναγνώστες 2 ώρες και 45 λεπτά και οι συστηµατικότεροι αναγνώστες 2 ώρες και 11 λεπτά.

Κατά τα άλλα, η στάση του κοινού απέναντι στο βιβλίο έχει να κάνει πολύ µε το επίπεδο εκπαίδευσης, το αν µένει κανείς σε πόλη ή χωριό. Σχετίζεται επίσης µε το φύλο αλλά και τη γλωσσοµάθεια ή και την προηγούµενη διαµονή σε χώρες του εξωτερικού. Τελευταία παίζει (αρνητικό) ρόλο και η επιµήκυνση του χρόνου εργασίας αφού σε αυτούς που δηλώνουν ότι δεν διαβάζουν καθόλου βιβλία ο µέσος όρος χρόνου εργασίας είναι 48,4 ώρες την εβδοµάδα.

«Η έρευνα δείχνει ότι οι συστηµατικοί αναγνώστες µπορεί να µην αυξήθηκαν, αποκτούν όµως καλύτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά και γίνονται πιο συνειδητοί», καταλήγει ο υπεύθυνος για τις στατιστικές έρευνες του ΕΚΕΒΙ Σωκράτης Καµπουρόπουλος.

Χόρχε Λούις Μπόρχες, 'Η ΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ'

Χόρχε Λουίς Μπόρχες- Η Γραφή του Θεού

To μάτι του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

1899-1977. Ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, ποιητής, μυθιστοριογράφος και θεατρικός συγγραφέας κατάγεται από τη Ρωσία, αλλά ζει και εργάζεται μετά το 1919 σε πόλεις της Ευρώπης και στις Η.Π.Α, όπου γίνεται Αμερικανός πολίτης. Από το 1948 , διδάσκει Ρωσική και Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ. Το 1960 επιστρέφει στην Ευρώπη και εγκαθίσταται στην Ελβετία. Πρόκειται για έναν αξιόλογο συγγραφέα με πλούσια λογοτεχνική παραγωγή. Τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα του θεωρούνται οι ποιητικές συλλογές του "Σύδεντρο", "Το πυρωμένο μονοπάτι" και τα μυθιστορήματα "Μαίρη", "Πρόσκληση σ' έναν αποκεφαλισμό", "Η αληθινή ζωή του Σεμπάστιαν Νάιτ" , "Λολίτα" και άλλα.

"Το μάτι" (1930) θα χαρακτηριζόταν ως ένα αφήγημα μυστηρίου με ψυχολογικές, κοινωνικές και ηθικές προεκτάσεις. Η πλοκή ξετυλίγεται με έντεχνο τρόπο. Ένας Ρώσος που μεταναστεύει στη Γερμανία αναζητά εργασία, ενδίδει στις ερωτικές διαθέσεις μιας καλής φίλης της οικογένειας από την οποία προσλαμβάνεται ως παιδαγωγός. Ο κεντρικός ήρωας κακοποιείται από το σύζυγο της, προσβάλεται ο ανδρισμός του , κατακερματίζεται η προσωπικότητά του, καταφεύγει στο δωμάτιο που ενοικιάζει και αυτοκτονεί. Στ' αλήθεια αυτοκτονεί; Σε αυτό το σημείο, αναδύεται ένα μυστήριο , του οποίου την εξέλιξη ακολουθούμε μέχρι τέλους.

Πρόκειται για ένα σχεδόν ψυχολογικό θρίλερ , στο οποίο ο κεντρικός ήρωας, ο Σμύρωφ, αρνούμενος την πραγματική ταυτότητά του,άλλά και την κοινωνική ταυτότητά του, καταφεύγει στην παρατήρηση και την αυτοπαρατηρησία. Δεν παρακολουθεί μόνο το κοινωνικό περιβάλλον του, αλλά παρατηρεί προσεχτικά τον ίδιο του τον εαυτό. Δε ζει, δεν είναι ένα ενεργό πρόσωπο με πλήρη συνείδηση κάθε πράξης του, αλλά προτιμά να υπάρχει και συνυπάρχει σε κοινούς τόπους με άλλους ανθρώπους με ένα και μοναδικό σκοπό, να αντλήσει πληροφορίες για την κοινωνική εικόνα του, δομώντας με αυτόν τον τρόπο την αυτοεικόνα του.

Συνεπώς, μη έχοντας συγκεκριμένη εικόνα για τον ίδιο του τον εαυτό, παρουσιάζεται ως απατεώνας, τυχοδιώκτης, ερωτύλος, κατάσκοπος, γενναίος, με πάθος για τη ζωή , ευγενικός, συναισθηματικός, ευαίσθητος, αφήνοντας ένα μυστήριο να αιωρείται καθ'όλη τη διάρκεια της ανάγνωσής μας, καθώς ο ήρωας μεταμορφώνεται συνεχώς και βρίσκει καταφύγιο σε άλλα φανταστικά ή και υπαρκτά πρόσωπα. Πρόκειται για μια αλλοτριωμένη μορφή ανθρώπινης φύσης, αφού δεν αναγνωρίζει τον εαυτό του και δομεί πάνω στο ψέμα ολόκληρη την προσωπικότητά του ή καλύτερα κάθε εκδοχή της. Δεν πρόκειται για ένα ρομαντικό ήρωα που αφοσιώνεται σε μια ιδέα, σε ένα ιδανικό, αλλά για ένα συγχυσμένο , μοντέρνο πρόσωπο που προβαίνει σε αχρειότητες, ζώντας την υπαρξιακή αγωνία που μπορεί να ζει ένας άνθρωπος χωρίς ταυτότητα.

Ο Σμύρωφ συνυπάρχει με έναν κύκλο μεταναστών, καθώς και με γηγενείς. Η περιγραφή του ψυχολογικού κόσμου των ηρώων, όπως και των ποικιλόμορφων τόπων είναι τόσο γλαφυρή όσο να εξιτάρει τη φαντασία με αποτέλεσμα να δημιουργεί κανείς άλλοτε σκοτεινές και άλλοτε φωτεινές εικόνες. Η μυστηριώδης ατμόσφαιρα διέπει όλο το διήγημα και κρατάει τον αναγνώστη σε εγρήγορση, διατηρώντας το ενδιαφέρον του αμείωτο.

Θα μπορέσετε να διαβάσετε μια ενδιαφέρουσα κριτική για το αφήγημα στην ιστοσελίδα: http://www.mantex.co.uk/2009/09/25/the-eye/

Χόρχε Λουίς Μπόρχες: Η βιβλιοθήκη της Βαβέλ

Ο Μπόρχες στην ιστορία με τον τίτλο “Η βιβλιοθήκη της Βαβέλ” περιγράφει την ουτοπία μιας φανταστικής βιβλιοθήκης που περιέχει όλα τα βιβλία, αυτά που υπάρχουν και αυτά που πρόκειται να γραφτούν.

Ο ήρωας της ιστορίας περιπλανάται στη αχανή βιβλιοθήκη ψάχνοντας φράσεις με νόημα μέσα στους άπειρους τόμους που περιέχουν όλους τους πιθανούς συνδυασμούς λέξεων χωρίς να τα καταφέρνει.

Απεικόνιση αχανούς βιβλιοθήκης
http://smyrnaios.net/archives/162  

Γνωστό απόσπασμα: «Η Βιβλιοθήκη δεν είναι ατέρμονη, αλλά κυκλική. Αν λοιπόν βρισκόταν κάποιος αιώνιος ταξιδευτής που θα μπορούσε να τη γυρίσει ολόκληρη, μετά από αιώνες οδοιπορίας μέσα σ' αυτήν θα ανακάλυπτε πως τα ίδια βιβλία επαναλαμβάνονται συνέχεια με την ίδια πάντα αταξία (που αφού επαναλαμβάνεται ακατάπαυστα θα μπορούσε να συνθέσει αυτή η ίδια μια τάξη πραγμάτων). Αυτή η χαριτωμένη ελπίδα μου είναι το μόνο πράγμα που φωτίζει τη μοναξιά μου».

Τι είναι Βιβλιοθήκη;  (απόσπασμα από αυτό το έγγραφο)

«Το σύμπαν (που άλλοι το λένε "Η Βιβλιοθήκη") αποτελείται από έναν
ακαθόριστο και ίσως άπειρο αριθμό εξαγωνικών στοών, με τεράστιους αεραγωγούς στη μέση, περιφραγμένους με πολύ χαμηλά κάγκελα. Από οποιοδήποτε εξάγωνο φαίνονται οι πάνω και οι κάτω όροφοι, ατέλειωτα. Η διαρρύθμιση των στοών είναι απαράλλαχτη...».

Οι εναρκτήριες γραμμές από το κείμενο του Μπόρχες ορίζουν με παραδειγματικό τρόπο τη Βιβλιοθήκη, υποδεικνύοντας και τη συνήθη μνεία της: ως μιας μεταφοράς του σύμπαντος. Το να πούμε ότι το κείμενο του 1941 προφητεύει τον κυβερνοχώρο και τη δαιδαλώδη σημερινή διάθρωση του δικτύου μοιάζει περιττό. Ο κυβερνοχώρος είναι μια ακόμη επίκαιρη πτύχωση της -κατά τον Μπόρχες- «αιώνιας» Βιβλιοθήκης.


Για τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες (απόσπασμα από τη Βικιπαίδεια)

Ο Μπόρχες έζησε το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα και έτσι επηρεάστηκε από την περίοδο του Μοντερνισμού και ιδιαίτερα από τον Συμβολισμό. Η πεζογραφία του αναδεικνύει τη σε βάθος μόρφωση του συγγραφέα και είναι πάντοτε περιεκτική. Όπως τον σύγχρονό του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ και τον κάπως παλιότερο Τζέιμς Τζόις, συνδύασε το ενδιαφέρον του για την πατρίδα του με πολύ ευρύτερα ενδιαφέροντα.

Ήταν και αυτός επίσης πολύγλωσσος και παιχνιδιάρης με τη γλώσσα, αλλά ενώ τα έργα των Ναμπόκοφ και Τζόις έτειναν να γίνονται όλο και πιο μεγάλα με την πάροδο του χρόνου, ο Μπόρχες παρέμεινε οπαδός του μικρού. Επίσης σε αντίθεση με τους Τζόις και Ναμπόκοφ, το έργο του Μπόρχες σταδιακά απομακρύνθηκε από αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε "το μπαρόκ", ενώ των πρώτων κινήθηκε προς αυτό: τα τελευταία έργα του Μπόρχες δείχνουν ένα ύφος πολύ πιο διάφανο και νατουραλιστικό από ό,τι έδειξε στα πρώτα του έργα.

Πολλές από τις πιο γνωστές του ιστορίες αφορούν τη φύση του χρόνου, το άπειρο, καθρέφτες, λαβύρινθους, την πραγματικότητα και την ταυτότητα. Μερικές ιστορίες επικεντρώνονται σε φανταστικές ιδέες, όπως μια βιβλιοθήκη η οποία περιλαμβάνει όλα τα πιθανά κείμενα 410 σελίδων ("Η βιβλιοθήκη της Βαβέλ"), κάποιος που δεν ξεχνάει τίποτα απολύτως ("Φούνες ο μνημονικός"), μία οπή μέσα από την οποία μπορεί κανείς να δει τα πάντα στο σύμπαν ("Το άλεφ"), και ένα έτος στάσιμο που δίνεται σε κάποιον που στέκεται μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα ("Το μυστικό θαύμα").

Ο ίδιος Μπόρχες αφηγήθηκε αρκετά ρεαλιστικές ιστορίες της ζωής στη Νότια Αμερική, ιστορίες που αναφέρονταν σε λαϊκούς ήρωες, μάγκες το δρόμου, στρατιώτες, γκάουτσο, ντετέκτιβ, ιστορικές φυσιογνωμίες. Ανέμιξε το πραγματικό με το φανταστικό, και σε μερικές περιπτώσεις, κυρίως στα πρώτα του κείμενα, αυτές οι αναμίξεις δεν απείχαν πολύ από κάποιου είδους απάτη ή παραποίηση της πραγματικότητας.